Rada Miasta Krakowa to ważny organ zarządzający miastem. Niewiele osób wie, że rada ma długą historię, która sięga średniowiecza, pisze krakowyes.
W początkowych latach swojego istnienia składała się z zaledwie sześciu radnych, a w czasie II wojny światowej całkowicie przestała działać. Więcej o historii Rady Miasta Krakowa czytaj w artykule poniżej.
Książę, który założył radę miejską w Krakowie
Bolesław V Wstydliwy był księciem krakowskim, który zatwierdził prawo do ustanowienia w mieście rady miejskiej. Według historyków stało się to w 1264 roku. W tym czasie rada w Krakowie już w pełni funkcjonowała. Świadczy o tym zachowana z tamtych czasów książka Bolesława Wstydliwego.
Według innej wersji, rada powstała zaraz po nadaniu Krakowowi prawa magdeburskiego w 1257 roku. Następnie miasto zostało odbudowane po najeździe mongolsko-tatarskim w 1241 roku.
Za czasów panowania Bolesława V Wstydliwego w Krakowie wytyczono prostokątny system ulic i fortyfikacji. Książę przyznał miastu możliwość samodzielnego rozwiązywania niektórych spraw gospodarczych i sądowych.
Tak więc książę krakowski nadał miastu specjalne przywileje, wspierając jego życie gospodarcze, religijne, prawne i świeckie.
Warto zaznaczyć, że Bolesław V Wstydliwy przeszedł do historii Polski jako ostatni książę małopolskiej dynastii Piastów. Nie miał dzieci i bezpośrednich następców tronu. Jego żona, święta Kinga, złożyła śluby dziewictwa, które para zachowała do końca życia.
Osobliwości Rady Miasta Krakowa na przestrzeni wieków
Na czele Rady Miasta Krakowa stał starosta. Jednocześnie radni reprezentowali interesy społeczności, przede wszystkim kupców i rzemieślników. Ich zadaniem było stworzenie dogodnych warunków do prowadzenia handlu.
Tak więc potrzeba powołania Rady Miasta Krakowa jako samodzielnego organu zarządzającego wynikała nie tylko z inicjatywy księcia Bolesława V Wstydliwego, ale także z chęci uzyskania tego prawa przez samą społeczność.
Główną funkcją Rady Miasta Krakowa było zarządzanie wspólnotą, która działała we wszystkich sferach życia. Przede wszystkim rada zarządzała funduszami publicznymi, które trafiały do skarbu państwa. Ponadto podejmowała również decyzje w sprawach cywilnych i sądowych.
Rada Miejska miała prawo wydawać własne zarządzenia i przepisy, których mieszkańcy Krakowa musieli przestrzegać w codziennym życiu.
W XIV wieku członków rady powoływał król, który nakazywał zaprowadzenie porządku w mieście. Później takie uprawnienia zostały przekazane wojewodzie krakowskiemu. Dopiero w XVII wieku król polski Jan III Sobieski przywrócił społeczności prawo do samodzielnego wybierania członków rady.
W XV wieku Rada Miasta Krakowa składała się z dwudziestu czterech rajców. W XVIII wieku liczba ta została zmniejszona do dwunastu. Na początku XIX wieku rada miała ograniczone uprawnienia i istniała jako „rada municypalna” powoływana przez króla.
W drugiej połowie XIX wieku Rada Miejska stała się autonomicznym organem samorządowym w Krakowie. Składała się wówczas z sześćdziesięciu członków, którzy posiadali szereg uprawnień, w tym prawo do samodzielnego zatwierdzania przepisów lokalnych.
Na początku XX wieku liczba członków rady wynosiła osiemdziesiąt trzy osoby, które zajmowały się aktualnymi sprawami społeczności.
Demokratyczne zmiany w Radzie Miasta Krakowa
Jak już wspomniano, w czasie II wojny światowej Rada Miejska została zlikwidowana przez rząd hitlerowski. Przywrócono ją wówczas jako Radę Narodową Miasta Krakowa.
Nie od razu jednak funkcjonowała na zasadach demokratycznych. Po wojnie większość władzy należała do przedstawicieli partii komunistycznej, którzy podejmowali wszystkie decyzje.
W pełni demokratyczne wybory do Rady Miasta Krakowa odbyły się w 1990 roku. Wówczas przedstawiciele komitetu obywatelskiego „Solidarność” zdobyli większość mandatów – siedemdziesiąt trzy osoby. Dwa kolejne mandaty przypadły członkom partii Konfederacja Polski Niepodległej.