Kraków jest jednym z polskich miast, które w okresie II wojny światowej ucierpiały pod okupacją niemiecką. Ponieważ w pierwszych dniach wojny — na początku września 1939 roku Kraków został całkowicie okupowany przez żołnierzy niemieckich, pisze krakowyes.
Tak, miasto było okupowane przez nazistów w latach 1939-1945. Wielką tragedią dla Krakowa i całej Polski było getto krakowskie, w którym zginęło około dziewięćdziesiąt procent polskich Żydów.
Życie w Krakowie podczas II wojny światowej
Wybuch II wojny światowej był niezwykle traumatyczny dla miasta o wielowiekowej historii i polsko-żydowskiej tradycji kulturowej: ucierpieli wszyscy mieszkańcy Krakowa – zarówno polscy, jak i żydowscy. Jednak dla prawie wszystkich miejscowych Żydów lata wojny były ostatnimi.
Niemcy zajęli Kraków już 6 września 1939 roku, co stało się tragedią w polskiej historii. Przed tym, w pierwszych dniach wojny, 150 samolotów wojskowych Luftwaffe zbombardowały miasto. Jednak dzięki polskiemu lotnictwu Kraków nie poniósł większych strat.
W czasie okupacji niemieckiej (1939-1945) Kraków był stolicą Generalnego Gubernatorstwa. W tym czasie wiele dzieł sztuki zostało splądrowanych i wywiezionych przez okupantów do Niemiec.
To właśnie w 1939 roku w Krakowie powstała pierwsza Tajna Organizacja Wojskowa „Związek Orła Białego”. Powstała również organizacji Harcerzy ZHP „Szare Szeregi”, która funkcjonowała obok Okręgu Krakowskiego Armii Krajowej. W związku z tym ważną rolę, zarówno w życiu wojskowym, jak i kulturalno-edukacyjnym, odgrywały ugrupowania konspiracyjne.
Tak więc przy ulicy Łobzowskiej 6 w księgarni odbywały się spotkania pisarzy, do których dostarczano podziemną prasę i zakazane publikacje artystyczne. Niemieccy żołnierze masowo niszczyli książki, dlatego ważnym zadaniem podziemnych organizacji polskich było zachowanie jak największej liczby publikacji. Taka była Księgarnia Stefana Kamińskiego mieszcząca się przy ulicy Jana 3.
Mimo to na początku wojny, w związku z okupacją ziem zachodnioukraińskich przez Sowietów, do Krakowa uciekło wielu ukraińskiej inteligencji — pisarzy, intelektualistów, artystów, przekształcając polskie miasto w znaczące centrum kultury ukraińskiej za granicą. W szczególności byli to Osyp Nazaruk, Ołena Teliga, Katrya Hrynevycheva, Sviatoslav Hordynsky i wielu innych.
Getto krakowskie – tragiczna strona w historii
W marcu 1941 roku niemieccy okupanci uwięzili w krakowskim getcie około sześćdziesięciu do osiemdziesięciu tysięcy ludności żydowskiej. Takich osób, których według rasistowskich przepisów norymberskich uważano za Żydów, było około 25 procent wszystkich mieszkańców Krakowa. Początkowo więźniowie getta zostali przydzieleni do tych, którzy, tak mówiąc, nadawali się do pracy, i tych, których mieli natychmiast zniszczyć. Zgodnie z rozkazem getta krakowskiego – wszyscy Żydzi z Krakowa i Kazimierza mieli przenieść się do niewielkiej dzielnicy Podgórza, która była ogrodzona wysokim murem i oddzielona od reszty miasta rzeką Wisła.
Sam teren getta krakowskiego był niewielki, jak na piętnaście tysięcy Żydów, których przymusowo tam przesiedlono. Jednak od trzydziestego maja 1942 niemieckie wojsko zaczęło masowo wywozić ludność żydowską z getta do obozów koncentracyjnych, przede wszystkim do Auschwitz.
Więźniowie getta zostali zamordowani podczas likwidacji trzynastego-czternastego marca 1943, a także wywiezieni i zamordowani w obozach koncentracyjnych w Plaszowie, Oświęcimiu, Bełżcu. Zdolnych do pracy Żydów rzekomo wywożono do obozów pracy, gdzie w rzeczywistości zostali zniszczeni. Innych mordowali na ulicach getta.
W wyniku takiego nazistowskiego terroryzmu, po II wojnie światowej przeżyło tylko około tysiąca krakowskich Żydów. Stało się tak dzięki staraniom niemieckiego przemysłowca Oskara Schindlera, który przybył do Krakowa, by kierować zakładem emaliowanych naczyń, gdzie zatrudnił wielu Żydów. Na własny koszt Schindler zbudował obóz w Brněnec, tam było wywieziono i uratowano przed śmiercią około 1100 polskich Żydów.
Historia ratowania Żydów przez Schindlera została opisana w książce „Lista Schindlera” Thomasa Keneally’ego, na podstawie której reżyser Steven Spielberg nakręcił film o tym samym tytule. Również w Krakowie w pobliżu Placu Bohaterów Getta znajduje się słynne Muzeum Oskara Schindlera.