wtorek, 17 lutego, 2026

Władysław I Łokietek – pierwszy książę koronowany w Krakowie

W historii Polski był książę o niezwykłym imieniu Łokietek. Istnieje kilka wersji pochodzenia tego imienia. Według jednej z nich Łokietek wskazuje na niski wzrost księcia, który sięgał do poziomu łokci ludzi wysokich, informuje strona krakowyes.

Według innej, pseudonim ten opisywał wielkość ziem, które Władysław I otrzymał w dzieciństwie. Ponadto biografia króla zawiera inne ciekawostki, o których można przeczytać w dalszej części artykułu.

Walka księcia Władysława I Łokietka o Kraków

Władysław I Łokietek po raz pierwszy odziedziczył Kraków po swoim przyrodnim bracie w 1288 roku. Wówczas zmarł Leszek Czarny, więc władza nad księstwem Sieradzkim miała przejść na Władysława I. Nie było to jednak takie proste.

Inni książęta chcieli władać Krakowem. Walkę rozpoczęli zwłaszcza książę Henryk IV Sprawiedliwy i Bolesław II Mazowiecki, którego Władysław I postanowił wesprzeć w walce o władzę.

W 1289 r. miała miejsce bitwa pod Siewierzem, w której Bolesław II pokonał wojska Henryka IV. Jednak w tym czasie Bolesław II nie chciał utrzymywać ziem małopolskich, więc Władysław I wziął je pod swoje panowanie. Nie był jednak w stanie długo utrzymywać miasta pod swoim przywództwem.

M. Bacciarelli, Portret Władysława I Łokietka / Fot. polona.pl

W 1300 roku Wacław II opanował miasto. Z tego powodu Władysław I nie tylko opuścił terytorium Wawelu, ale także wyjechał z Polski do Rzymu.

W 1304 r. powrócił do Polski i zamieszkał w Sandomierzu. Tam rozpoczął sprawowanie kontroli nad lokalnymi księstwami. Jednak dopiero po śmierci syna Wacława II Władysław I odzyskał swoją władzę w Krakowie i nad utraconymi ziemiami.

Ponadto w tym czasie Łokietek wzmocnił swoją politykę wewnętrzną i zyskał autorytet jako władca. Pomogło mu to utrzymywać tytuł króla Polski.

Władysław I Łokietek – król „polski” lub „krakowski”

W 1320 roku Władysław I Łokietek został koronowany na Wawelu. Po raz pierwszy takie wydarzenie miało miejsce w Krakowie, a nie jak wcześniej w Gnieźnie. Władysław I został koronowany przez arcybiskupa Janisława za zgodą papieża Jana XXII.

Jednak w tym czasie Władysław I był uznawany przez społeczność międzynarodową za „króla Krakowa”, a nie Polski. Było ku temu kilka powodów. Po pierwsze, nie był koronowany w Gnieźnie. Po drugie, do tronu króla Polski pretendował Jan Luksemburski. To jego wszyscy uważali za prawowitego władcę kraju.

W tym samym czasie koronę otrzymała również Jadwiga Bolesławówna, żona Władysława I Łokietka. Otrzymała ona jednak od razu tytuł „Królowej Wszechpolskiej”, który został wygrawerowany na jej koronie.

Tym samym Władysław I Łokietek wielokrotnie musiał udowadniać swoje prawo do miana „króla polskiego”.

Obraz Jana Matejki / Fot. ciekawostkihistoryczne.pl

Ciekawostki z życia Władysława I Łokietka

  • Polski król był żonaty z Jadwigą Bolesławówną. Często pomagała mężowi w sprawach politycznych. Ponadto Jadwiga wspierała księcia w jego drodze do zdobycia polskiej korony.
  • Książę miał sześcioro dzieci. Jednak dwoje z nich zmarło zbyt wcześnie. Dlatego tylko troje osiągnęło wieku dorosłego: Kunegunda, Elżbieta i Kazimierz III Wielki, który został następcą ojca jako król Polski.
  • Podczas ucieczki Władysława I z Krakowa jego żona była rozłączona z nim. Prawdopodobnie mieszkała w Radziejowie, gdzie udawała zwykłą mieszczankę, aby uchronić się przed wrogami męża i uniknąć niebezpieczeństwa.
Władysław I Łokietek po bitwie pod Płowcami / Fot. histmag.org
  • Władysław I Łokietek był najstarszym władcą w historii Polski, został koronowany w wieku pięćdziesięciu dziewięciu lat.
  • Łokietek wielokrotnie uspokajał opozycję w kraju. W 1312 r. w Małopolsce wybuchł bunt przeciwko Władysławowi I. W Krakowie buntownicy dotarli do Wawelu, który chcieli zdobyć. Książę zachował jednak władzę i surowo ukarał buntowników.
  • Król aktywnie prowadził politykę zagraniczną i rozpoczynał różne wyprawy. Między innymi walczył z Zakonem Krzyżackim i Brandenburgią.
  • Władysław I zmarł w 1333 r. w Krakowie. Jego nagrobek znajduje się w Katedrze Świętych Stanisława i Wacława na Wawelu.
.......