W historii Polski jest wielu wybitnych władców, którzy znani są ze swojej działalności politycznej i kulturalnej. Jednym z nich jest wielki książę litewski i król Polski Zygmunt I Stary, podaje strona krakowyes.
Za jego panowania Kraków osiągnął wielki rozkwit. Dotyczy to zwłaszcza Zamku na Wawelu, który został rozbudowany w stylu renesansowym. Więcej o życiu i działalności politycznej Zygmunta I Starego można przeczytać dalej w artykule.
Działalność Zygmunta I Starego na tronie
Koronacja Zygmunta I Starego odbyła się w 1507 roku w Krakowie. Uroczystość została przeprowadzona przez arcybiskupa Andrzeja Boryszewskiego w Zamku Wawelskim.
Zygmunt I był jedynym synem Kazimierza Jagiellończyka, który nie odziedziczył własnej ziemi. Nie planował więc zostać królem i nie był przygotowywany do takiego tytułu od dzieciństwa. Życie potoczyło się jednak nieprzewidywalnie i Zygmunt przejął tron po ojcu.
Za jego panowania w Polsce nastąpiło wiele zmian. Przede wszystkim przeprowadzono reformę ekonomiczną, która obejmowała oddzielenie księgowości podatków państwowych od skarbu i wybijanie złotych monet. Ponadto kontrolował zyski generowane przez działalność kopalni soli.
Władca wydał szereg ustaw, które pomogły zrównać prawa w całym kraju. W szczególności Zygmunt I uchwalił statut ormiański i określił zasady, zgodnie z którymi monarcha był wybierany w drodze głosowania, a nie dziedziczenia.
Jednocześnie jednak koronował swojego syna Zygmunta Augusta, gdy ten był jeszcze dzieckiem. Ten sposób przekazania tronu był pierwszym i ostatnim w historii Polski.
Ponadto król rozwijał kulturę w kraju. Dobrze znana jest jego reforma edukacyjna, która zabraniała studiowania za granicą. W ten sposób wspierał Akademię Krakowską.
Ponadto za panowania Zygmunta I zamek na Wawelu został rozbudowany w nowym, jak na tamte czasy, renesansowym stylu. Na jego terenie powstał największy dziedziniec w Europie oraz kaplica nazwana imieniem króla. To właśnie od Krakowa styl renesansowy stanie popularny w innych miastach.
Życie osobiste Zygmunta I Starego
Zygmunt I Stary miał dość burzliwe życie osobiste. Jego pierwszą ukochaną, która nigdy nie została jego oficjalną małżonką, była Katarzyna Telniczanka. Dziewczyna pracowała na dziedzińcu jego matki, gdzie ją poznał.
Katarzyna urodziła Zygmuntowi I trójkę dzieci, jednak gdy został królem i musiał oficjalnie się ożenić, nie wybrał jej. Mimo to Zygmunt I Stary przez całe życie dbał o Katarzynę i nie zapominał o swoich dzieciach. Podarował jej duży dom w Krakowie.
Barbara Zapolya została pierwszą oficjalną żoną króla. Pochodziła z Węgier, z zamożnej rodziny. Po ślubie Barbara otrzymała tytuł polskiej królowej. Urodziła dwie córki: Annę i Jadwigę.
Bona Sforza była drugą żoną Zygmunta I Starego. Kobieta miała ogromny wpływ na działania króla. To ona nalegała na koronację swojego syna Zygmunta Augusta w młodym wieku. Bona urodziła sześcioro dzieci.
Polityka zagraniczna i pokój krakowski
Zygmunt I Stary aktywnie angażował się w poprawę polityki zagranicznej. Za jego panowania doszło do kilku wojen, które chciał rozstrzygnąć. W latach 1508-1509 doszło do pierwszej wojny litewsko-moskiewskiej, która wstrząsnęła krajem.
Zakończył się on zawarciem „wiecznego pokoju”. Jednak w latach 1512-1537 konflikty z Księstwem Moskiewskim nie ustawały. W 1515 r. Zygmunt I podpisał traktat z chanem krymskim Mehmedem I Girejem, który również prowadził wojnę z ziemiami moskiewskimi. W 1520 r. obie armie pomaszerowały na Moskwę, z której uciekł książę Wasyl III.
W latach 1519-1521 trwała wojna Polski z Zakonem Krzyżackim. Jednak w 1525 roku Zygmuntowi I udało się podpisać traktat zwany pokojem krakowskim. W wyniku tego porozumienia książę pruski musiał oddać swoje terytoria polskiemu władcy Zygmuntowi I.
Ponadto polski król sprzyjał tworzeniu odrębnych jednostek armii kozackiej. Były one potrzebne do ochrony kraju przed najazdami tatarskimi.