{"id":9397,"date":"2026-10-20T15:42:33","date_gmt":"2026-10-20T13:42:33","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowyes.eu\/?p=9397"},"modified":"2026-10-20T15:54:25","modified_gmt":"2026-10-20T13:54:25","slug":"podziemie-nowej-huty-jak-robotnicza-dzielnica-krakowa-stala-sie-osrodkiem-oporu-przeciwko-rezimowi-komunistycznemu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/podziemie-nowej-huty-jak-robotnicza-dzielnica-krakowa-stala-sie-osrodkiem-oporu-przeciwko-rezimowi-komunistycznemu","title":{"rendered":"Podziemie Nowej Huty: jak robotnicza dzielnica Krakowa sta\u0142a si\u0119 o\u015brodkiem oporu przeciwko re\u017cimowi komunistycznemu"},"content":{"rendered":"\n<p>W 1949 roku w pobli\u017cu Krakowa rozpocz\u0119to budow\u0119 miasta, kt\u00f3re mia\u0142o sta\u0107 si\u0119 dum\u0105 komunistycznej Polski. Na polach wyrasta\u0142a Nowa Huta \u2013 dzielnica dla dziesi\u0105tek tysi\u0119cy pracownik\u00f3w Huty im. Lenina. Przyje\u017cd\u017cali tam pracownicy z ca\u0142ego kraju, a nowa w\u0142adza liczy\u0142a na to, \u017ce dobre warunki pracy i mieszkania sk\u0142oni\u0105 ludzi do zmiany pogl\u0105d\u00f3w, pisze <a href=\"http:\/\/krakowyes.eu\" data-type=\"link\" data-id=\"krakowyes.eu\">krakowyes.eu<\/a>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak robotnicze miasto nie sta\u0142o si\u0119 takie, jak planowali komuni\u015bci. Mieszka\u0144cy zachowali wiar\u0119 katolick\u0105 i polskie tradycje patriotyczne, a pr\u00f3by wyrugowania religii z \u017cycia publicznego wywo\u0142ywa\u0142y burzliwy <a href=\"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/eternal\/ruch-oporu-w-lodzi-podczas-ii-wojny-swiatowej\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/eternal\/ruch-oporu-w-lodzi-podczas-ii-wojny-swiatowej\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">sprzeciw<\/a>. Stopniowo Nowa Huta, budowana jako dow\u00f3d si\u0142y systemu komunistycznego, przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w jedno z centr\u00f3w walki z nim.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_76 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6ad7fe6abe177\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6ad7fe6abe177\"  aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/podziemie-nowej-huty-jak-robotnicza-dzielnica-krakowa-stala-sie-osrodkiem-oporu-przeciwko-rezimowi-komunistycznemu\/#Obrona_krzyza_w_Nowej_Hucie\" >Obrona krzy\u017ca w Nowej Hucie&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/podziemie-nowej-huty-jak-robotnicza-dzielnica-krakowa-stala-sie-osrodkiem-oporu-przeciwko-rezimowi-komunistycznemu\/#Jak_milicja_tlumila_protest_w_Nowej_Hucie\" >Jak milicja t\u0142umi\u0142a protest w Nowej Hucie?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/podziemie-nowej-huty-jak-robotnicza-dzielnica-krakowa-stala-sie-osrodkiem-oporu-przeciwko-rezimowi-komunistycznemu\/#O_tym_jak_robotnicy_Nowej_Huty_rzucili_wyzwanie_wladzy_komunistycznej\" >O tym, jak robotnicy Nowej Huty rzucili wyzwanie w\u0142adzy komunistycznej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/podziemie-nowej-huty-jak-robotnicza-dzielnica-krakowa-stala-sie-osrodkiem-oporu-przeciwko-rezimowi-komunistycznemu\/#Podziemne_struktury_Nowej_Huty_jak_%E2%80%9ESolidarnosc%E2%80%9D_kontynuowala_walke\" >Podziemne struktury Nowej Huty: jak \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d kontynuowa\u0142a walk\u0119<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/podziemie-nowej-huty-jak-robotnicza-dzielnica-krakowa-stala-sie-osrodkiem-oporu-przeciwko-rezimowi-komunistycznemu\/#O_tym_jak_podziemie_Nowej_Huty_omijalo_zakazy_wladzy_komunistycznej\" >O tym, jak podziemie Nowej Huty omija\u0142o zakazy w\u0142adzy komunistycznej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/podziemie-nowej-huty-jak-robotnicza-dzielnica-krakowa-stala-sie-osrodkiem-oporu-przeciwko-rezimowi-komunistycznemu\/#Bogdan_Wlosik_morderstwo_ktore_wstrzasnelo_Nowa_Huta\" >Bogdan W\u0142osik: morderstwo, kt\u00f3re wstrz\u0105sn\u0119\u0142o Now\u0105 Hut\u0105&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/podziemie-nowej-huty-jak-robotnicza-dzielnica-krakowa-stala-sie-osrodkiem-oporu-przeciwko-rezimowi-komunistycznemu\/#Jak_strajk_w_Nowej_Hucie_przywrocil_%E2%80%9ESolidarnosc%E2%80%9D_do_walki\" >Jak strajk w Nowej Hucie przywr\u00f3ci\u0142 \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d do walki<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/podziemie-nowej-huty-jak-robotnicza-dzielnica-krakowa-stala-sie-osrodkiem-oporu-przeciwko-rezimowi-komunistycznemu\/#Nowa_Huta_po_komunizmie_jak_ocalono_pamiec_o_podziemiu\" >Nowa Huta po komunizmie: jak ocalono pami\u0119\u0107 o podziemiu<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Obrona_krzyza_w_Nowej_Hucie\"><\/span>Obrona krzy\u017ca w Nowej Hucie&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"442\" height=\"509\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-8.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9376\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-8.png 442w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-8-261x300.png 261w\" sizes=\"auto, (max-width: 442px) 100vw, 442px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W kwietniu 1960 roku ksi\u0105dz Satora otrzyma\u0142 pisemne \u017c\u0105danie usuni\u0119cia krzy\u017ca z placu, na kt\u00f3rym mieszka\u0144cy Nowej Huty chcieli wybudowa\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142. W\u0142adze postanowi\u0142y przeznaczy\u0107 t\u0119 dzia\u0142k\u0119 pod szko\u0142\u0119 w ramach programu \u201eTysi\u0105c szk\u00f3\u0142 na Tysi\u0105clecie Pa\u0144stwa Polskiego\u201d.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kiedy jednak rano pracownicy partyjni przyszli zdj\u0105\u0107 krzy\u017c, pierwsze w obronie \u015bwi\u0119to\u015bci stan\u0119\u0142y kobiety id\u0105ce po mleko. Krzycza\u0142y, rzuca\u0142y grudami ziemi i wzywa\u0142y na pomoc m\u0119\u017cczyzn. Krzy\u017c uda\u0142o si\u0119 obroni\u0107, a w ci\u0105gu dnia wok\u00f3\u0142 niego zgromadzi\u0142o si\u0119 ponad 4000 mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy modlili si\u0119, \u015bpiewali pie\u015bni religijne i domagali si\u0119 zgody na budow\u0119 w\u0142asnego ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_milicja_tlumila_protest_w_Nowej_Hucie\"><\/span>Jak milicja t\u0142umi\u0142a protest w Nowej Hucie?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Ju\u017c rano milicja podj\u0119\u0142a pr\u00f3b\u0119 rozp\u0119dzenia t\u0142umu, lecz bezskutecznie. W ci\u0105gu dnia starcia przybra\u0142y na sile, a wieczorem w\u0142adze miasta wy\u0142\u0105czy\u0142y o\u015bwietlenie w dzielnicy i wstrzyma\u0142y po\u0142\u0105czenia komunikacyjne z Krakowem. Zamieszki trwa\u0142y do godziny 3:00 w nocy 28 kwietnia. Wed\u0142ug oficjalnych dokument\u00f3w rannych zosta\u0142o ponad 180 milicjant\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Po st\u0142umieniu protestu przedstawiciele w\u0142adz zatrzymali niemal 500 uczestnik\u00f3w oporu:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>147 aresztowano;<\/li>\n\n\n\n<li>87 skazano na kary pozbawienia wolno\u015bci do 5 lat;<\/li>\n\n\n\n<li>pozosta\u0142ych zwolniono z pracy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ponadto w\u0142adze miejskie skonfiskowa\u0142y 2 miliony z\u0142otych zebranych na budow\u0119 \u015bwi\u0105tyni. Konfrontacja ta udowodni\u0142a jednak, \u017ce mieszka\u0144cy Nowej Huty nie zamierzaj\u0105 si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"O_tym_jak_robotnicy_Nowej_Huty_rzucili_wyzwanie_wladzy_komunistycznej\"><\/span>O tym, jak robotnicy Nowej Huty rzucili wyzwanie w\u0142adzy komunistycznej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"444\" height=\"486\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9379\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-9.png 444w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-9-274x300.png 274w\" sizes=\"auto, (max-width: 444px) 100vw, 444px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Kolejna fala oporu wezbra\u0142a na pocz\u0105tku lat 80. Gdy w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku genera\u0142 Wojciech Jaruzelski wprowadzi\u0142 w Polsce stan wojenny, pracownicy kombinatu w Nowej Hucie odpowiedzieli strajkiem. Przy\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 do niego od 7 000 do 15 000 hutnik\u00f3w. W zak\u0142adzie utworzono Komisj\u0119 Robotnicz\u0105 Hutnik\u00f3w, kt\u00f3ra zrzesza\u0142a 34 000 pracownik\u00f3w kombinatu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W sk\u0142ad komisji weszli dzia\u0142acze:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Mieczys\u0142aw Gil; <\/li>\n\n\n\n<li>Stanis\u0142aw Handzlik; <\/li>\n\n\n\n<li>Jan Ciesielski; <\/li>\n\n\n\n<li>Edward Nowak; <\/li>\n\n\n\n<li>W\u0142adys\u0142aw Kielian; <\/li>\n\n\n\n<li>Boles\u0142aw Koz\u0142owski.  <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W nocy z 15 na 16 grudnia w\u0142adze rzuci\u0142y przeciwko protestuj\u0105cym milicj\u0119, wojsko i czo\u0142gi, kt\u00f3re sforsowa\u0142y ogrodzenie przy bramie g\u0142\u00f3wnej kombinatu. Strajk zosta\u0142 spacyfikowany, niemal 300 uczestnik\u00f3w zatrzymano, a przedstawicieli Niezale\u017cnego Samorz\u0105dnego Zwi\u0105zku Zawodowego \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d zacz\u0119to represjonowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podziemne_struktury_Nowej_Huty_jak_%E2%80%9ESolidarnosc%E2%80%9D_kontynuowala_walke\"><\/span>Podziemne struktury Nowej Huty: jak \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d kontynuowa\u0142a walk\u0119<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Po rozbiciu strajku w grudniu 1981 roku dzia\u0142acze z Nowej Huty przeszli do dzia\u0142alno\u015bci podziemnej. W lutym 1982 roku na Walcowni Zgniatacz powo\u0142ano Komitet Ocalenia Solidarno\u015bci. 30 kwietnia dzia\u0142acze zorganizowali milcz\u0105cy marsz: kilka tysi\u0119cy robotnik\u00f3w przesz\u0142o spod bramy g\u0142\u00f3wnej kombinatu na Plac Centralny, unosz\u0105c d\u0142onie w ge\u015bcie litery V \u2013 symbolu zwyci\u0119stwa. Mimo obecno\u015bci si\u0142 bezpiecze\u0144stwa uczestnikom uda\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 akcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d za\u0142o\u017cycieli organizacji byli:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Stanis\u0142aw Malara; <\/li>\n\n\n\n<li>Czes\u0142aw Tondyra; <\/li>\n\n\n\n<li>Jerzy Osta\u0142owski; <\/li>\n\n\n\n<li>Kazimierz \u0141apczy\u0144ski. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W sierpniu 1982 roku sformowa\u0142a si\u0119 kolejna organizacja podziemna o nazwie \u201eGrot\u201d, upami\u0119tniaj\u0105ca genera\u0142a Stefana Roweckiego. Jej powstanie wi\u0105\u017ce si\u0119 z Maciejem Machem, Wojciechem Danielem i Zbigniewem Kubiakiem. Dzia\u0142aczy wspiera\u0142 ksi\u0105dz W\u0142adys\u0142aw Palmowski z ko\u015bcio\u0142a Matki Bo\u017cej Kr\u00f3lowej Polski, znanego jako \u201eArka Pana\u201d.&nbsp;We wrze\u015bniu tego samego roku dzia\u0142acze podziemia utworzyli r\u00f3wnie\u017c Tajn\u0105 Komisj\u0119 Robotnicz\u0105 Hutnik\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"O_tym_jak_podziemie_Nowej_Huty_omijalo_zakazy_wladzy_komunistycznej\"><\/span>O tym, jak podziemie Nowej Huty omija\u0142o zakazy w\u0142adzy komunistycznej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"646\" height=\"509\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-10.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9382\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-10.png 646w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-10-300x236.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 646px) 100vw, 646px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Po aresztowaniach i st\u0142umieniu otwartego oporu dzia\u0142acze z Nowej Huty zmienili taktyk\u0119: zamiast masowych strajk\u00f3w stworzyli sie\u0107, kt\u00f3r\u0105 w\u0142adzom znacznie trudniej by\u0142o rozbi\u0107. Tajna Komisja Robotnicza Hutnik\u00f3w kolportowa\u0142a niezale\u017cne pisma \u201eHutnik\u201d i \u201eSolidarno\u015b\u0107 Hutnik\u00f3w\u201d. Ka\u017cdego 13. dnia miesi\u0105ca robotnicy maszerowali spod bramy kombinatu lub z Placu Centralnego, przypominaj\u0105c w\u0142adzom, \u017ce podziemie nie znikn\u0119\u0142o. Dzia\u0142acze nie zapominali te\u017c o niesieniu pomocy osobom zwolnionym z pracy lub uwi\u0119zionym.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1983 roku przy ko\u015bciele Matki Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej powsta\u0142 fundusz nios\u0105cy pomoc represjonowanym mieszka\u0144com:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>op\u0142aca\u0142 grzywny;<\/li>\n\n\n\n<li>wspiera\u0142 finansowo ich rodziny;<\/li>\n\n\n\n<li>zapewnia\u0142 bezp\u0142atne porady prawne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Do tej siatki do\u0142\u0105czali aktywi\u015bci z r\u00f3\u017cnych zak\u0142ad\u00f3w Nowej Huty. Przy ko\u015bciele \u015bw. Maksymiliana Kolbego ksi\u0105dz Kazimierz Jancarz zorganizowa\u0142 Chrze\u015bcija\u0144ski Uniwersytet Robotniczy, w ramach kt\u00f3rego prowadzono wyk\u0142ady i spotkania dla robotnik\u00f3w. Dzia\u0142a\u0142y tam r\u00f3wnie\u017c duszpasterstwa, gdzie ludzie mogli porozmawia\u0107 z kap\u0142anami. W ten spos\u00f3b op\u00f3r w robotniczej dzielnicy przerodzi\u0142 si\u0119 w pot\u0119\u017cn\u0105 sie\u0107, kt\u00f3ra pomaga\u0142a krakowianom trwa\u0107 mimo prze\u015bladowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bogdan_Wlosik_morderstwo_ktore_wstrzasnelo_Nowa_Huta\"><\/span>Bogdan W\u0142osik: morderstwo, kt\u00f3re wstrz\u0105sn\u0119\u0142o Now\u0105 Hut\u0105&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"332\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-11.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9388\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-11.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-11-300x154.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>13 pa\u017adziernika 1982 roku robotnik Bogdan W\u0142osik wraca\u0142 do domu po demonstracji przeciwko delegalizacji \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Dwudziestoletni elektryk kombinatu metalurgicznego bra\u0142 ju\u017c udzia\u0142 w strajku w 1981 roku i kolportowa\u0142 podziemne ulotki. Tego dnia szed\u0142 na msz\u0119 do \u201eArki Pana\u201d, gdy w pobli\u017cu ko\u015bcio\u0142a zosta\u0142 zastrzelony przez kapitana S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa Andrzeja Augustyna.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Strza\u0142 okaza\u0142 si\u0119 \u015bmiertelny, Bogdan zmar\u0142 w szpitalu wojskowym. Oficjalna wersja w\u0142adz t\u0142umaczy\u0142a strza\u0142 jako \u201edzia\u0142anie w stanie obrony koniecznej\u201d, cho\u0107 w rzeczywisto\u015bci W\u0142osik w chwili oddania strza\u0142u nie uczestniczy\u0142 w starciach.<\/p>\n\n\n\n<p>Kilka dni p\u00f3\u017aniej niemal 20 000 mieszka\u0144c\u00f3w zebra\u0142o si\u0119 na pogrzebie m\u0142odego hutnika, co przerodzi\u0142o si\u0119 w pot\u0119\u017cn\u0105 manifestacj\u0119 przeciwko w\u0142adzy. W\u0142osik nie by\u0142 jedyn\u0105 ofiar\u0105 \u015bmierteln\u0105 oporu w regionie: do zniesienia stanu wojennego w lipcu 1983 roku zgin\u0119\u0142y 3 osoby, a setki Polak\u00f3w zosta\u0142o aresztowanych i internowanych. Zab\u00f3jstwo Bogdana sta\u0142o si\u0119 jednym z tych wydarze\u0144, w wyniku kt\u00f3rych walka Nowej Huty wysz\u0142a z podziemia. W 2019 roku W\u0142osik zosta\u0142 po\u015bmiertnie odznaczony Krzy\u017cem Wolno\u015bci i Solidarno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_strajk_w_Nowej_Hucie_przywrocil_%E2%80%9ESolidarnosc%E2%80%9D_do_walki\"><\/span>Jak strajk w Nowej Hucie przywr\u00f3ci\u0142 \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d do walki<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W lutym 1988 roku w Polsce gwa\u0142townie wzros\u0142y ceny \u017cywno\u015bci i benzyny. Pracownikom Huty im. Lenina w Nowej Hucie pensje nie wystarcza\u0142y na codzienne wydatki. W kwietniu cierpliwo\u015b\u0107 si\u0119 wyczerpa\u0142a i 26 kwietnia robotnik Andrzej Szewczuwianiec zatrzyma\u0142 suwnic\u0119 i wezwa\u0142 koleg\u00f3w do strajku. Nie nale\u017ca\u0142 do podziemnej \u201eSolidarno\u015bci\u201d, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w stan\u0119\u0142a u jego boku.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tkowo hutnicy \u017c\u0105dali podwy\u017cek p\u0142ac i rekompensat dro\u017cy\u017anianych. Dla podziemnej \u201eSolidarno\u015bci\u201d strajk ten sta\u0142 si\u0119 okazj\u0105 do powrotu do jawnej walki. Jej przyw\u00f3dcy wysun\u0119li postulaty:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>ponownej legalizacji zwi\u0105zku;<\/li>\n\n\n\n<li>przywr\u00f3cenia do pracy zwolnionych opozycjonist\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li>zwi\u0119kszenia rekompensat dla nauczycieli, pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia i emeryt\u00f3w. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Tym samym walka o p\u0142ace przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w protest przeciwko w\u0142adzy komunistycznej, zakazuj\u0105cej niezale\u017cnego ruchu robotniczego. 5 maja na teren kombinatu wtargn\u0119\u0142y oddzia\u0142y ZOMO oraz jednostki antyterrorystyczne, kt\u00f3re si\u0142\u0105 st\u0142umi\u0142y strajk. Jednak podziemie Nowej Huty przetrwa\u0142o: kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej nowa fala strajk\u00f3w ogarn\u0119\u0142a ca\u0142\u0105 Polsk\u0119 i zmusi\u0142a w\u0142adze do podj\u0119cia rozm\u00f3w z opozycj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Nowa_Huta_po_komunizmie_jak_ocalono_pamiec_o_podziemiu\"><\/span>Nowa Huta po komunizmie: jak ocalono pami\u0119\u0107 o podziemiu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"530\" height=\"493\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9391\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-12.png 530w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-12-300x279.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 530px) 100vw, 530px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Foto: pomnik Bogdana W\u0142osika<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>W Nowej Hucie nie zapomniano o tamtych wydarzeniach. Znajduje si\u0119 tam 26 <a href=\"https:\/\/ilodz.com\/pl\/eternal-pomnik-artura-rubinsteina-w-lodzi-dlaczego-jego-ustawienie-stalo-sie-skandalem\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/ilodz.com\/pl\/eternal-pomnik-artura-rubinsteina-w-lodzi-dlaczego-jego-ustawienie-stalo-sie-skandalem\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">pomnik\u00f3w<\/a>, tablic pami\u0105tkowych i znak\u00f3w pami\u0119ci zwi\u0105zanych z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 \u201eSolidarno\u015bci\u201d w latach 1980\u20131989. Jednym z najbardziej charakterystycznych jest pomnik z inskrypcj\u0105 \u201eB\u0105d\u017a wierny, id\u017a\u201d. Stalowa litera V symbolizuje zwyci\u0119stwo, a tablice na monumencie przypominaj\u0105 o wa\u017cnych etapach walki z ustrojem komunistycznym. Pomnik ods\u0142oni\u0119to w 1999 roku przy Walcowni Zgniatacz, gdzie toczy\u0142y si\u0119 strajki, a w 2005 roku przeniesiono go na skwer Budowniczych Nowej Huty przy Placu Centralnym.<\/p>\n\n\n\n<p>Pami\u0119\u0107 nie ogranicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do kamienia i metalu:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>co roku w pa\u017adzierniku odbywa si\u0119 Bieg Memoria\u0142owy im. Bogdana W\u0142osika, kt\u00f3rego uczestnicy sk\u0142adaj\u0105 kwiaty pod pomnikiem m\u0142odego robotnika;<\/li>\n\n\n\n<li>w Muzeum Nowej Huty wystawy przybli\u017caj\u0105 histori\u0119 strajk\u00f3w, podziemnej prasy oraz \u017cycia codziennego w tamtych latach;<\/li>\n\n\n\n<li>funkcjonuje sta\u0142a ekspozycja \u201eHuta stan\u0119\u0142a\u201d, po\u015bwi\u0119cona strajkowi z 1988 roku. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W ten spos\u00f3b wydarzenia, o kt\u00f3rych niegdy\u015b mieszka\u0144cy opowiadali sobie tylko ukradkiem, na sta\u0142e wpisa\u0142y si\u0119 w histori\u0119 dzielnicy. W Nowej Hucie przetrwa\u0142y nie tylko miejsca, w kt\u00f3rych sprzeciwiano si\u0119 re\u017cimowi, lecz tak\u017ce pami\u0119\u0107 o tym, w imi\u0119 czego ludzie ryzykowali prac\u0119, wolno\u015b\u0107 i \u017cycie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W 1949 roku w pobli\u017cu Krakowa rozpocz\u0119to budow\u0119 miasta, kt\u00f3re mia\u0142o sta\u0107 si\u0119 dum\u0105 komunistycznej Polski. Na polach wyrasta\u0142a Nowa Huta \u2013 dzielnica dla dziesi\u0105tek tysi\u0119cy pracownik\u00f3w Huty im. Lenina. Przyje\u017cd\u017cali tam pracownicy z ca\u0142ego kraju, a nowa w\u0142adza liczy\u0142a na to, \u017ce dobre warunki pracy i mieszkania sk\u0142oni\u0105 ludzi do zmiany pogl\u0105d\u00f3w, pisze krakowyes.eu.&nbsp; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":398,"featured_media":9386,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[500],"tags":[3824,2473,2101,3317,2890,1719,3815,3821,3262,3082,3823,3817,2474,3818,3822],"moimportance":[101,104],"motype":[494],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-9397","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-pro-polituky","8":"tag-arka-pana-2","9":"tag-bogdan-wlosik","10":"tag-historia-polski","11":"tag-huta-im-lenina","12":"tag-krakow","13":"tag-nowa-huta","14":"tag-obrona-krzyza-w-nowej-hucie","15":"tag-opor-wobec-komunizmu","16":"tag-polskie-podziemie","17":"tag-prl","18":"tag-protesty-antykomunistyczne","19":"tag-ruch-robotniczy","20":"tag-solidarnosc","21":"tag-stan-wojenny-w-polsce-2","22":"tag-strajki-w-polsce","23":"moimportance-golovna-novyna","24":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","25":"motype-eternal","26":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9397","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/398"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9397"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9397\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9398,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9397\/revisions\/9398"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9397"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9397"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=9397"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=9397"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=9397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}