{"id":9280,"date":"2026-08-11T18:05:28","date_gmt":"2026-08-11T16:05:28","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowyes.eu\/?p=9280"},"modified":"2026-08-11T18:11:56","modified_gmt":"2026-08-11T16:11:56","slug":"polityka-podziemna-jak-zimna-wojna-przeksztalcila-krakow-w-strefe-wojny-nuklearnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/polityka-podziemna-jak-zimna-wojna-przeksztalcila-krakow-w-strefe-wojny-nuklearnej","title":{"rendered":"Polityka podziemna: jak zimna wojna przekszta\u0142ci\u0142a Krak\u00f3w w stref\u0119 wojny nuklearnej"},"content":{"rendered":"\n<p>Pod ziemi\u0105 krakowskiej Nowej Huty od dziesi\u0119cioleci kryje si\u0119 \u015blad jednego z najwi\u0119kszych program\u00f3w obronnych PRL-u. <strong>Podziemne obiekty wznoszono wed\u0142ug pa\u0144stwowych plan\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3re mia\u0142y przygotowa\u0107 kraj na ewentualny konflikt zbrojny. Za decyzjami zapadaj\u0105cymi w Warszawie sta\u0142 strach przed now\u0105 <a href=\"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/eternal\/yak-pochalas-persha-svitova-vijna-u-gdansku\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">wojn\u0105<\/a> \u015bwiatow\u0105, a <strong>ka\u017cde nowe osiedle mieszkaniowe mia\u0142o sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 wielkiego systemu obrony cywilnej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Z czasem wok\u00f3\u0142 tych budowli naros\u0142y legendy o tajemniczym podziemnym mie\u015bcie, nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 tunelach i schronach Nowej Huty zdolnych przetrwa\u0107 atak atomowy. Cz\u0119\u015b\u0107 tych opowie\u015bci okaza\u0142a si\u0119 fikcj\u0105, jednak fakt\u00f3w r\u00f3wnie\u017c nie brakuje. <strong>Decyzje polityczne w\u0142adz PRL uczyni\u0142y z Krakowa jeden z g\u0142\u00f3wnych o\u015brodk\u00f3w budowy budowli ochronnych<\/strong>, pisze <a href=\"http:\/\/krakowyes.eu\" data-type=\"link\" data-id=\"krakowyes.eu\">krakowyes.eu<\/a>. Najwi\u0119cej takich obiekt\u00f3w zachowa\u0142o si\u0119 w Nowej Hucie oraz w dzielnicach Krowodrza i D\u0105bie. W rzeczywisto\u015bci to <strong>Nowa Huta sta\u0142a si\u0119 swoistym poligonem do\u015bwiadczalnym<\/strong>, gdzie projektowano ochron\u0119 na wypadek Zimnej Wojny.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_76 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a7bb597cac9e\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a7bb597cac9e\"  aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/polityka-podziemna-jak-zimna-wojna-przeksztalcila-krakow-w-strefe-wojny-nuklearnej\/#Polityczny_%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81_na_obrone_cywilna\" >Polityczny \u043a\u0443\u0440\u0441 na obron\u0119 cywiln\u0105<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/polityka-podziemna-jak-zimna-wojna-przeksztalcila-krakow-w-strefe-wojny-nuklearnej\/#Nowa_Huta_%E2%80%94_centrum_podziemnej_obrony\" >Nowa Huta \u2014 centrum podziemnej obrony<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/polityka-podziemna-jak-zimna-wojna-przeksztalcila-krakow-w-strefe-wojny-nuklearnej\/#Jak_zagrozenie_nuklearne_zmienilo_zasady_budownictwa\" >Jak zagro\u017cenie nuklearne zmieni\u0142o zasady budownictwa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/polityka-podziemna-jak-zimna-wojna-przeksztalcila-krakow-w-strefe-wojny-nuklearnej\/#Podziemna_siec_Nowej_Huty\" >Podziemna sie\u0107 Nowej Huty<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/polityka-podziemna-jak-zimna-wojna-przeksztalcila-krakow-w-strefe-wojny-nuklearnej\/#Legenda_o_podziemnym_miescie\" >Legenda o podziemnym mie\u015bcie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/polityka-podziemna-jak-zimna-wojna-przeksztalcila-krakow-w-strefe-wojny-nuklearnej\/#Miejsce_%D0%B3%D0%B4%D0%B5_Zimna_Wojna_sie_nie_skonczyla\" >Miejsce, \u0433\u0434\u0435 Zimna Wojna si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142a<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/polityka-podziemna-jak-zimna-wojna-przeksztalcila-krakow-w-strefe-wojny-nuklearnej\/#Czas_gdy_stare_schrony_znow_staly_sie_wazne\" >Czas, gdy stare schrony zn\u00f3w sta\u0142y si\u0119 wa\u017cne<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/polityka-podziemna-jak-zimna-wojna-przeksztalcila-krakow-w-strefe-wojny-nuklearnej\/#Betonowe_dziedzictwo_wymagajace_zmian\" >Betonowe dziedzictwo wymagaj\u0105ce zmian<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Polityczny_%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81_na_obrone_cywilna\"><\/span>Polityczny \u043a\u0443\u0440\u0441 na obron\u0119 cywiln\u0105<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"388\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-5.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9256\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-5.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-5-300x180.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Zimna Wojna zmieni\u0142a nie tylko relacje mi\u0119dzynarodowe, ale tak\u017ce wygl\u0105d polskich miast. Podczas gdy \u015bwiat \u015bledzi\u0142 rywalizacj\u0119 USA i ZSRR, w Warszawie przygotowywano si\u0119 na najgorszy scenariusz. Pa\u0144stwo zacz\u0119\u0142o tworzy\u0107 system obrony cywilnej, kt\u00f3ry mia\u0142 da\u0107 ludno\u015bci szans\u0119 na przetrwanie nalot\u00f3w i dzia\u0142a\u0144 wojennych. <strong>To \u0442\u043e\u0433\u0434\u0430 budowa schron\u00f3w sta\u0142a si\u0119 elementem oficjalnej polityki pa\u0144stwowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Prze\u0142omowym momentem by\u0142 rok 1951, gdy w Polsce uchwalono ustaw\u0119 o Terenowej Obronie Przeciwlotniczej (TOPL). W 1952 roku Rada Ministr\u00f3w wyznaczy\u0142a <strong>72 miasta, w kt\u00f3rych mia\u0142y powsta\u0107 budowle ochronne<\/strong> \u2014 na li\u015bcie tej znalaz\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Krak\u00f3w. W\u0142adze bra\u0142y pod uwag\u0119 nie tylko liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w, ale tak\u017ce potencja\u0142 przemys\u0142owy, znaczenie w\u0119z\u0142a transportowego oraz ryzyko ewentualnych atak\u00f3w. Od tego momentu decyzje urbanistyczne coraz cz\u0119\u015bciej podejmowano z my\u015bl\u0105 o potencjalnym konflikcie zbrojnym.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Nowa_Huta_%E2%80%94_centrum_podziemnej_obrony\"><\/span>Nowa Huta \u2014 centrum podziemnej obrony<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"599\" height=\"331\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9259\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-6.png 599w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-6-300x166.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 599px) 100vw, 599px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Nowa Huta powstawa\u0142a jako wyj\u0105tkowa dzielnica. Dla w\u0142adz PRL stanowi\u0142a obiekt strategiczny, kt\u00f3ry w razie wojny stawa\u0142 si\u0119 celem priorytetowym. Dlatego <strong>projektowanie schron\u00f3w rozpocz\u0119to od samego pocz\u0105tku budowy<\/strong>. Pierwszy taki obiekt otwarto w 1953 roku pod budynkiem Dzielnicowej Rady Narodowej na osiedlu Zgody.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlaczego Nowa Huta sta\u0142a si\u0119 priorytetem dla budowy schron\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>kombinat metalurgiczny<\/strong> w tej dzielnicy pozostawa\u0142 kluczowym celem w razie wojny;<\/li>\n\n\n\n<li>populacj\u0119 stanowi\u0142y <strong>dziesi\u0105tki tysi\u0119cy pracownik\u00f3w strategicznego zak\u0142adu<\/strong>;<\/li>\n\n\n\n<li>Nowa Huta rozwija\u0142a si\u0119 jako wa\u017cny o\u015brodek przemys\u0142owy i logistyczny.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W latach 1953\u20131960 w dzielnicy zdo\u0142ano utworzy\u0107 <strong>250 schron\u00f3w<\/strong>. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich urz\u0105dzono pod budynkami mieszkalnymi, jednak niekt\u00f3re obiekty wznoszono jako wolnostoj\u0105ce. Umieszczono w nich punkty dowodzenia, podziemne szpitale oraz ukrycia techniczne.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_zagrozenie_nuklearne_zmienilo_zasady_budownictwa\"><\/span>Jak zagro\u017cenie nuklearne zmieni\u0142o zasady budownictwa<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku lat 50. schrony projektowano g\u0142\u00f3wnie z my\u015bl\u0105 \u043e ochronie przed tradycyjnymi bombardowaniami lotniczymi. Sytuacja zmienia\u0142a si\u0119 jednak b\u0142yskawicznie. O ile w 1951 roku Stany Zjednoczone posiada\u0142y 438 g\u0142owic nuklearnych, a ZSRR zaledwie 25, to ju\u017c w 1956 roku USA dysponowa\u0142y 3692 g\u0142owicami, a ZSRR \u2014 426. Do 1959 roku liczby te wzros\u0142y odpowiednio do 12 298 i 1060. W\u0142adze PRL dosz\u0142y do wniosku, \u017ce dotychczasowe normy obrony cywilnej s\u0105 niewystarczaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlatego w latach 1956\u20131959 zweryfikowano wymagania stawiane budowlom ochronnym. Mia\u0142y one nie tylko wytrzymywa\u0107 wybuchy konwencjonalnych bomb, ale r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bciowo chroni\u0107 przed:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>fal\u0105 uderzeniow\u0105;<\/li>\n\n\n\n<li>promieniowaniem \u015bwietlnym;<\/li>\n\n\n\n<li>promieniowaniem przenikliwym.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>In\u017cynierowie <strong>wzmocnili stropy, zmodernizowali systemy wentylacji<\/strong> i zainstalowali filtry oczyszczaj\u0105ce powietrze z py\u0142\u00f3w oraz niebezpiecznych substancji. G\u0142\u00f3wny czerpni\u0119 powietrza przeniesiono do tunelu wyj\u015bcia ewakuacyjnego, a przed filtrami urz\u0105dzono specjalne komory rozpr\u0119\u017cne, zmniejszaj\u0105ce ci\u015bnienie fali uderzeniowej. Tego typu schrony nie chroni\u0142y przed bezpo\u015brednim trafieniem bomby atomowej, ale znacz\u0105co zwi\u0119ksza\u0142y szanse na prze\u017cycie jej skutk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podziemna_siec_Nowej_Huty\"><\/span>Podziemna sie\u0107 Nowej Huty<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"431\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-7.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9262\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-7.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-7-300x200.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Za hermetycznymi drzwiami kry\u0142y si\u0119 zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne pomieszczenia: w jednym schronie miano ratowa\u0107 rannych, w innym \u2014 dowodzi\u0107 miastem, a w kolejnym \u2014 przeczekiwa\u0107 zagro\u017cenie. Z zewn\u0105trz obiekty te prawie si\u0119 nie r\u00f3\u017cni\u0142y, ale ka\u017cdy by\u0142 projektowany z my\u015bl\u0105 o konkretnym zadaniu.<\/p>\n\n\n\n<p>Najbardziej znane obiekty Nowej Huty:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>osiedle Zgody 2<\/strong> \u2014 pierwszy schron wybudowany w 1953 roku;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>ulica Ujastek<\/strong> \u2014 stanowisko dowodzenia pod budynkami administracyjnymi kombinatu;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Szpital im. Stefana \u017beromskiego<\/strong> \u2014 podziemny szpital o powierzchni 600 m\u00b2;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kino \u201e\u015awiatowid\u201d<\/strong> \u2014 podziemny schron dla pracownik\u00f3w i widz\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ka\u017cdy schron mia\u0142 <strong>zapewni\u0107 autonomiczno\u015b\u0107 mieszka\u0144com w pierwszych, najtrudniejszych dniach<\/strong> po ewentualnym ataku. Wewn\u0105trz przewidziano zapasy \u0432\u043e\u0434\u044b, systemy wentylacji oraz wyj\u015bcia ewakuacyjne, aby umo\u017cliwi\u0107 przetrwanie jak najd\u0142u\u017cej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Legenda_o_podziemnym_miescie\"><\/span>Legenda o podziemnym mie\u015bcie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>O nowohuckich schronach kr\u0105\u017cy\u0142y najr\u00f3\u017cniejsze opowie\u015bci. Jedni opisywali kilkukilometrowe tunele \u0142\u0105cz\u0105ce obiekty, drudzy \u2014 pot\u0119\u017cny kompleks pozwalaj\u0105cy przetrwa\u0107 wojn\u0119 nuklearn\u0105. W rzeczywisto\u015bci nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w na istnienie takiej po\u0142\u0105czonej sieci.<\/p>\n\n\n\n<p>Mitem okaza\u0142o si\u0119 to, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wszystkie schrony by\u0142y po\u0142\u0105czone podziemnymi tunelami;<\/li>\n\n\n\n<li>ukrycia mog\u0142y wytrzyma\u0107 bezpo\u015bredni wybuch j\u0105drowy;<\/li>\n\n\n\n<li>pod ziemi\u0105 mo\u017cna by\u0142o \u017cy\u0107 latami.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Po 1959 roku nowe budynki mieszkalne projektowano ju\u017c bez schron\u00f3w. Na wypadek wojny w\u0142adze planowa\u0142y szybk\u0105 budow\u0119 ukry\u0107 zabezpieczaj\u0105cych (szczelin przeciwlotniczych), z kt\u00f3rych ka\u017cda mia\u0142a pomie\u015bci\u0107 oko\u0142o 50 os\u00f3b. P\u00f3\u017aniej uwag\u0119 skupiono na istniej\u0105cych obiektach: w latach 1969\u20131979 przygotowano plany modernizacji ponad 40 schron\u00f3w. By\u0142a to ostatnia du\u017ca pr\u00f3ba dostosowania systemu obrony cywilnej do nowych reali\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Miejsce_%D0%B3%D0%B4%D0%B5_Zimna_Wojna_sie_nie_skonczyla\"><\/span>Miejsce, \u0433\u0434\u0435 Zimna Wojna si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142a<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"597\" height=\"469\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-8.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9265\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-8.png 597w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-8-300x236.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 597px) 100vw, 597px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W Krakowie s\u0105 miejsca, w kt\u00f3rych czas jakby si\u0119 zatrzyma\u0142. W Nowej Hucie mo\u017cna dzi\u015b zej\u015b\u0107 do dawnych schron\u00f3w, kt\u00f3re przez dekady owiane by\u0142y tajemnic\u0105. Projekt <strong>\u201ePodziemna Nowa Huta\u201d<\/strong>, stworzony przez <strong>Muzeum Krakowa<\/strong>, przywr\u00f3ci\u0142 te przestrzenie do \u017cycia. Nie tworzono tam sztucznych dekoracji \u2014 odrestaurowano jedynie to, co pozosta\u0142o z epoki PRL.<\/p>\n\n\n\n<p>Podczas zwiedzania mo\u017cna zobaczy\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pot\u0119\u017cne drzwi hermetyczne;<\/li>\n\n\n\n<li>podziemny szpital z pomieszczeniami medycznymi;<\/li>\n\n\n\n<li>systemy wentylacji i filtracji przystosowane do pracy w warunkach ekstremalnych;<\/li>\n\n\n\n<li>pokoje dowodzenia, gdzie miano podejmowa\u0107 kluczowe decyzje;<\/li>\n\n\n\n<li>autentyczny sprz\u0119t i wyposa\u017cenie sprzed dekad.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W betonowych korytarzach \u0142atwo zapomnie\u0107, \u017ce na g\u00f3rze t\u0119tni \u017cyciem miasto XXI wieku. Ci\u0119\u017ckie metalowe drzwi i zachowane wn\u0119trza przenosz\u0105 w przesz\u0142o\u015b\u0107. W\u0142a\u015bnie dlatego w latach 20. XXI wieku szlak \u201ePodziemna Nowa Huta\u201d sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najciekawszych atrakcji Krakowa dla os\u00f3b chc\u0105cych poczu\u0107 klimat tamtych lat.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czas_gdy_stare_schrony_znow_staly_sie_wazne\"><\/span>Czas, gdy stare schrony zn\u00f3w sta\u0142y si\u0119 wa\u017cne<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"579\" height=\"478\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9268\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-9.png 579w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-9-300x248.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 579px) 100vw, 579px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fot. Tomasz Mierzwa z Fundacji \u201ePrzestrze\u0144 Wolno\u015bci\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Wojna w Ukrainie zmusi\u0142a Polsk\u0119 do przypomnienia sobie o podziemnych obiektach wznoszonych niegdy\u015b ze strachu przed konfliktem nuklearnym. Po 2022 roku w kraju rozpocz\u0119to inwentaryzacj\u0119 schron\u00f3w i weryfikacj\u0119 ich stanu technicznego. <strong>Tomasz Mierzwa z Fundacji \u201ePrzestrze\u0144 Wolno\u015bci\u201d<\/strong>, wspieraj\u0105cej osoby w sytuacjach kryzysowych, zbada\u0142 stan wielu krakowskich budowli ochronnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak podkre\u015bla, wiele z nich nie spe\u0142nia wsp\u00f3\u0142czesnych wymog\u00f3w: brakuje odpowiedniego wyposa\u017cenia, ochrony przed ska\u017ceniem radioaktywnym oraz spe\u0142nienia warunk\u00f3w stawianych nowoczesnym obiektom ochronnym w latach 20. XXI wieku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Betonowe_dziedzictwo_wymagajace_zmian\"><\/span>Betonowe dziedzictwo wymagaj\u0105ce zmian<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"548\" height=\"551\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-10.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9271\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-10.png 548w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-10-298x300.png 298w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/08\/image-10-150x150.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 548px) 100vw, 548px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Paradoks Krakowa polega na tym, \u017ce miasto posiada setki pomieszcze\u0144 przeznaczonych na sytuacje kryzysowe, lecz przywr\u00f3cenie im pierwotnej funkcji jest niezwykle trudne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich od dawna s\u0142u\u017cy jako zwyk\u0142e piwnice mieszka\u0144c\u00f3w, a opr\u00f3\u017cnienie tych przestrzeni stanowi du\u017cy problem.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 niekt\u00f3re schrony w Nowej Hucie wci\u0105\u017c mog\u0105 da\u0107 tymczasowe schronienie przed od\u0142amkami, dronami czy zawaleniem budynku, nie gwarantuj\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142ego pobytu. Dlatego w\u0142adze Polski planuj\u0105 wykorzystywa\u0107 do ochrony ludno\u015bci <a href=\"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/eternal\/gdansk-ta-druga-svitova-vijna\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">metro<\/a> czy obiekty u\u017cyteczno\u015bci publicznej, a nie masow\u0105 reaktywacj\u0119 infrastruktury z lat 50. XX wieku. Kwestia ta jednak wci\u0105\u017c pozostaje otwarta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pod ziemi\u0105 krakowskiej Nowej Huty od dziesi\u0119cioleci kryje si\u0119 \u015blad jednego z najwi\u0119kszych program\u00f3w obronnych PRL-u. Podziemne obiekty wznoszono wed\u0142ug pa\u0144stwowych plan\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y przygotowa\u0107 kraj na ewentualny konflikt zbrojny. Za decyzjami zapadaj\u0105cymi w Warszawie sta\u0142 strach przed now\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, a ka\u017cde nowe osiedle mieszkaniowe mia\u0142o sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 wielkiego systemu obrony cywilnej. Z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":416,"featured_media":9275,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[500],"tags":[3716,2092,2101,2890,3712,1719,3714,3715,3717,3713,3082,3710,3709,3384,3711],"moimportance":[101,104],"motype":[494],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-9280","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-pro-polituky","8":"tag-budowle-ochronne","9":"tag-historia-krakowa","10":"tag-historia-polski","11":"tag-krakow","12":"tag-muzeum-krakowa","13":"tag-nowa-huta","14":"tag-obrona-cywilna","15":"tag-osiedle-zgody","16":"tag-podziemia-krakowa","17":"tag-podziemna-nowa-huta","18":"tag-prl","19":"tag-schrony-krakow","20":"tag-schrony-przeciwatomowe","21":"tag-zabytki-krakowa","22":"tag-zimna-wojna","23":"moimportance-golovna-novyna","24":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","25":"motype-eternal","26":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/416"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9280"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9280\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9281,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9280\/revisions\/9281"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9280"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=9280"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=9280"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=9280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}