{"id":8617,"date":"2025-12-05T22:49:25","date_gmt":"2025-12-05T21:49:25","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowyes.eu\/?p=8617"},"modified":"2025-12-05T22:57:04","modified_gmt":"2025-12-05T21:57:04","slug":"prawnik-wladyslaw-jaworski-miedzy-nauka-polityka-a-wojna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/prawnik-wladyslaw-jaworski-miedzy-nauka-polityka-a-wojna","title":{"rendered":"Prawnik W\u0142adys\u0142aw Jaworski: mi\u0119dzy nauk\u0105, polityk\u0105 a wojn\u0105"},"content":{"rendered":"\n<p>W historii Polski nie brakowa\u0142o wybitnych polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy w chwilach prze\u0142omowych stawali si\u0119 opok\u0105 dla swojego pa\u0144stwa. Tak\u0105 w\u0142a\u015bnie postaci\u0105 by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Jaworski \u2013 jeden z najja\u015bniejszych przedstawicieli galicyjskiego konserwatyzmu, prawnik o europejskiej renomie oraz polityk, kt\u00f3rego dzia\u0142alno\u015b\u0107 istotnie wp\u0142yn\u0119\u0142a na przebieg wydarze\u0144 narodowych w czasie I wojny \u015bwiatowej, pisze <a href=\"http:\/\/krakowyes.eu\">krakowyes.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_76 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a68c583593a8\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a68c583593a8\"  aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/prawnik-wladyslaw-jaworski-miedzy-nauka-polityka-a-wojna\/#Prawnik_Ktory_Kierowal_Legionami_i_Historia\" >Prawnik, Kt\u00f3ry Kierowa\u0142 Legionami i Histori\u0105<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/prawnik-wladyslaw-jaworski-miedzy-nauka-polityka-a-wojna\/#Ten_Ktory_Umial_Dogadywac_Sie_z_Historia\" >Ten, Kt\u00f3ry Umia\u0142 Dogadywa\u0107 Si\u0119 z Histori\u0105<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/prawnik-wladyslaw-jaworski-miedzy-nauka-polityka-a-wojna\/#Logika_Prawa_a_Zawilosci_Polityki\" >Logika Prawa a Zawi\u0142o\u015bci Polityki<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/prawnik-wladyslaw-jaworski-miedzy-nauka-polityka-a-wojna\/#Mediator_w_Wirze_Ambitnych_Celow\" >Mediator w Wirze Ambitnych Cel\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/prawnik-wladyslaw-jaworski-miedzy-nauka-polityka-a-wojna\/#Mala_Wyspa_w_Wielkiej_Wojnie\" >Ma\u0142a Wyspa w Wielkiej Wojnie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/prawnik-wladyslaw-jaworski-miedzy-nauka-polityka-a-wojna\/#Jaworski_Przeciwko_Chaosowi\" >Jaworski Przeciwko Chaosowi<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/prawnik-wladyslaw-jaworski-miedzy-nauka-polityka-a-wojna\/#Projekt_Konstytucji_i_Marzenie_o_Zmianach\" >Projekt Konstytucji i Marzenie o Zmianach<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/prawnik-wladyslaw-jaworski-miedzy-nauka-polityka-a-wojna\/#Cichy_Bohater_Polskiej_Niepodleglosci\" >Cichy Bohater Polskiej Niepodleg\u0142o\u015bci<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Prawnik_Ktory_Kierowal_Legionami_i_Historia\"><\/span>Prawnik, Kt\u00f3ry Kierowa\u0142 Legionami i Histori\u0105<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"438\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-31.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8560\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-31.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-31-300x203.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W Galicji, od pierwszych dni I wojny \u015bwiatowej, stery kierowania przej\u0119li dzia\u0142acze konserwatywni. Utworzenie Naczelnego Komitetu Narodowego (NKN) \u2013 organu, bez kt\u00f3rego ruch legionowy prawdopodobnie nie nabra\u0142by si\u0142y \u2013 zjednoczy\u0142o r\u00f3\u017cne ugrupowania polityczne regionu, cho\u0107 jego centrum pozostawa\u0142a partia \u201eSta\u0144czyk\u00f3w\u201d. Wiod\u0105c\u0105 postaci\u0105 tej formacji by\u0142 w\u0142a\u015bnie W\u0142adys\u0142aw Jaworski \u2013 uznany prawnik, b\u0142yskotliwy parlamentarzysta i doskona\u0142y strateg.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna Jaworskiego zawsze sz\u0142a w parze z jego karier\u0105 akademick\u0105, ale to nauka stanowi\u0142a fundament, kt\u00f3ry wyr\u00f3\u017cnia\u0142 go spo\u015br\u00f3d innych polityk\u00f3w. Od 1884 roku, kiedy studiowa\u0142 prawo, \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Uniwersytetem Jagiello\u0144skim. W 1906 roku uzyska\u0142 tytu\u0142 profesora uczelni. Jako prawnik nie ogranicza\u0142 si\u0119 do jednej dziedziny, a jego dorobek obejmowa\u0142 prawo cywilne, administracyjne i konstytucyjne. Liczne prace Jaworskiego stawa\u0142y si\u0119 lektur\u0105 obowi\u0105zkow\u0105 dla student\u00f3w i koleg\u00f3w. W jego podej\u015bciu do prawa widoczna by\u0142a systemowo\u015b\u0107 i porz\u0105dek: uwa\u017ca\u0142, \u017ce ka\u017cda norma ma swoje miejsce w og\u00f3lnej hierarchii. Do ka\u017cdej praktycznej kwestii podchodzi\u0142, opieraj\u0105c si\u0119 na solidnym, teoretycznym gruncie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ten_Ktory_Umial_Dogadywac_Sie_z_Historia\"><\/span>Ten, Kt\u00f3ry Umia\u0142 Dogadywa\u0107 Si\u0119 z Histori\u0105<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"337\" height=\"413\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-32.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8563\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-32.png 337w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-32-245x300.png 245w\" sizes=\"auto, (max-width: 337px) 100vw, 337px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W polityce Jaworski pojawi\u0142 si\u0119 jako naturalny kontynuator swojej akademickiej logiki. Natychmiast do\u0142\u0105czy\u0142 do krakowskich konserwatyst\u00f3w, kt\u00f3rzy stanowili serce \u017cycia politycznego i intelektualnego autonomicznej Galicji. Szybko zdoby\u0142 autorytet i sta\u0142 si\u0119 jednym z za\u0142o\u017cycieli oraz lider\u00f3w Stronnictwa Prawicy Narodowej. W 1911 roku Jaworski wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 Blok Generalnego Gubernatorstwa \u2013 koalicj\u0119 konserwatyst\u00f3w ze Stronnictwem Ch\u0142opskim Jana Stapi\u0144skiego \u2013 i to on zapewni\u0142 polityczne wsparcie dla genera\u0142a-gubernatora Micha\u0142a Bobrzy\u0144skiego. Nazwisko Jaworskiego by\u0142o ju\u017c rozpoznawalne w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy podejmowali wa\u017cne dla kraju decyzje, a jego zdanie ceniono nie mniej ni\u017c g\u0142os do\u015bwiadczonego dyplomaty.<\/p>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tek I wojny \u015bwiatowej sta\u0142 si\u0119 momentem, w kt\u00f3rym <a href=\"https:\/\/liverpoolyes.com\/uk\/eternal\/karl-keshmen-polityk-yakyj-hoche-zrobyty-liverpul-najkrashhym-mistom-u-sviti\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">polityk<\/a> Jaworski wyszed\u0142 z cienia starszych konserwatyst\u00f3w. Wyst\u0105pi\u0142 jako mediator w nie\u0142atwych negocjacjach mi\u0119dzy konserwatystami, kt\u00f3rym ufa\u0142 Wiede\u0144, a lewicowo-centrow\u0105 Komisj\u0105 Skonfederowanych Stronnictw Niepodleg\u0142o\u015bciowych. Ten niestandardowy sojusz, kt\u00f3ry po\u0142\u0105czy\u0142 ideologicznie nieprzejednanych przeciwnik\u00f3w \u2013 socjalist\u00f3w i konserwatyst\u00f3w \u2013 po\u0142o\u017cy\u0142 podwaliny pod utworzenie Naczelnego Komitetu Narodowego. To w\u0142a\u015bnie ten organ sta\u0142 si\u0119 struktur\u0105, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142a Legionom Polskim zorganizowane dzia\u0142anie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Logika_Prawa_a_Zawilosci_Polityki\"><\/span>Logika Prawa a Zawi\u0142o\u015bci Polityki<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"441\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-33.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8566\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-33.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-33-300x204.png 300w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-33-218x150.png 218w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Zdj\u0119cie: Jaworski w sk\u0142adzie Naczelnego Komitetu Narodowego<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tkowo Jaworski stan\u0105\u0142 na czele Sekcji Krakowskiej NKN, a w styczniu 1915 roku, po rezygnacji Juliusza Leo, obj\u0105\u0142 stanowisko prezesa ca\u0142ej organizacji. Zdaniem polskiego historyka i publicysty Szymona Rudnickiego, to w\u0142a\u015bnie utworzenie Komitetu uratowa\u0142o Legiony Pi\u0142sudskiego przed likwidacj\u0105. Bez tego wsparcia zosta\u0142yby one rozbrojone lub wcielone do austriackiego landsturmu.<\/p>\n\n\n\n<p>Od samego pocz\u0105tku Jaworski szczerze popiera\u0142 formowanie Legion\u00f3w. D\u0105\u017cy\u0142 do za\u017cegnania wewn\u0119trznych konflikt\u00f3w i pr\u00f3bowa\u0142 zjednoczy\u0107 r\u00f3\u017cne polskie si\u0142y. Jego przekonanie by\u0142o proste: je\u015bli pod koniec wojny b\u0119d\u0105 istnia\u0142y polskie dywizje, kt\u00f3re zdob\u0119d\u0105 ju\u017c chwa\u0142\u0119, to bez wzgl\u0119du na to, kto zwyci\u0119\u017cy, politycy b\u0119d\u0105 musieli si\u0119 z nimi liczy\u0107. Cho\u0107 w sierpniu 1914 roku ma\u0142o kto wyobra\u017ca\u0142 sobie pe\u0142n\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski, starania kierowano wsz\u0119dzie tam, by wycisn\u0105\u0107 z wojny maksimum dla interes\u00f3w narodowych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Mediator_w_Wirze_Ambitnych_Celow\"><\/span>Mediator w Wirze Ambitnych Cel\u00f3w<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"504\" height=\"348\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-34.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8569\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-34.png 504w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-34-300x207.png 300w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-34-218x150.png 218w\" sizes=\"auto, (max-width: 504px) 100vw, 504px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Zdj\u0119cie: Jaworski w sk\u0142adzie Naczelnego Komitetu Narodowego<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Jaworski konsekwentnie popiera\u0142 ide\u0119 rozwi\u0105zania austro-polskiego. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce po\u0142\u0105czenie niepodzielnego Kr\u00f3lestwa z niepodzieln\u0105 Galicj\u0105 jest podstaw\u0105 polskich aspiracji. W jego wizji przysz\u0142e pa\u0144stwo polskie mia\u0142o, podobnie jak W\u0119gry, sta\u0107 si\u0119 trzeci\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 monarchii Habsburg\u00f3w \u2013 autonomiczn\u0105 i siln\u0105. Ale jednocze\u015bnie zintegrowan\u0105 w szerok\u0105 struktur\u0119, kt\u00f3ra zapewni\u0142aby bezpiecze\u0144stwo i stabilno\u015b\u0107 narodowi. Jego kalkulacje zawsze by\u0142y precyzyjne, a dzia\u0142ania \u2013 ostro\u017cne. Jaworski bowiem widzia\u0142, \u017ce historyczne mo\u017cliwo\u015bci nie znosz\u0105 po\u015bpiechu i tylko cierpliwa praca z lud\u017ami i instytucjami mo\u017ce zagwarantowa\u0107 realny rezultat.<\/p>\n\n\n\n<p>Kierowanie Komitetem by\u0142o zadaniem trudnym. Wewn\u0105trz wrza\u0142 sw\u00f3j, niemal chaotyczny \u015bwiat \u2013 r\u00f3\u017cne grupy i osobisto\u015bci forsowa\u0142y w\u0142asne cele i ambicje. Ponadto Komitet musia\u0142 ci\u0105gle liczy\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce znajduje si\u0119 pod nadzorem Wiednia. W maju 1915 roku Jaworski pisa\u0142 z gorycz\u0105, \u017ce chocia\u017c \u201eubrali Pi\u0142sudskiego w cesarsko-kr\u00f3lewskie buty i przerobili Sokolnickiego na dyplomat\u0119\u201d, to nawet w samym Komitecie Narodowym brakuje prawdziwej jedno\u015bci. Zauwa\u017ca\u0142, \u017ce politycy trzymaj\u0105 si\u0119 razem z przymusu, a w Legionach ka\u017cdy d\u0105\u017cy do p\u00f3j\u015bcia w\u0142asn\u0105 drog\u0105. Jego zdaniem Pi\u0142sudski, Sikorski, Zag\u00f3rski pragn\u0119li sta\u0107 si\u0119 jedynymi liderami, symbolami i dyktatorami. Te s\u0142owa najlepiej oddawa\u0142y z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 jego pozycji, gdy d\u017awigni kontroli by\u0142o niewiele.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Mala_Wyspa_w_Wielkiej_Wojnie\"><\/span>Ma\u0142a Wyspa w Wielkiej Wojnie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"316\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-35.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8575\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-35.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-35-300x147.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Zdj\u0119cie: Jaworski w sk\u0142adzie Naczelnego Komitetu Narodowego<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Jaworski sta\u0142 na czele Komitetu do kwietnia 1916 roku, p\u00f3\u017aniej ponownie zosta\u0142 wiceprezesem, odpowiadaj\u0105c za zachodnie sprawy organizacji. Mimo wszystkich trudno\u015bci, odczuwa\u0142 wewn\u0119trzn\u0105 satysfakcj\u0119 z dokona\u0144. Akt 5 listopada 1916 roku wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w przyj\u0119\u0142a jako prze\u0142omowy moment na drodze do niepodleg\u0142o\u015bci. Kr\u00f3lestwo Polskie nie mia\u0142o jeszcze pe\u0142nych granic i pozostawa\u0142o pod czujnym nadzorem pa\u0144stw centralnych, ale powr\u00f3ci\u0142o na map\u0119 Europy. To sztuczne pa\u0144stwo by\u0142o wynikiem pracy legionist\u00f3w i Naczelnego Komitetu Narodowego.<\/p>\n\n\n\n<p>W swoim pami\u0119tniku Jaworski pisa\u0142 z dum\u0105, \u017ce czuje, i\u017c nie \u017cy\u0142 na darmo i \u201eco\u015b dla kraju zrobi\u0142\u201d. Gdyby bowiem uciekli z Wiednia, rusofilstwo sta\u0142oby si\u0119 wszechpot\u0119\u017cne. A to, \u017ce ich \u201ema\u0142a wysepka\u201d przetrwa\u0142a i zwyci\u0119\u017cy\u0142a, mo\u017cna uzna\u0107 za istotne osi\u0105gni\u0119cie, kt\u00f3re historia p\u00f3\u017aniej uzna. Ci dzia\u0142acze nie pozwolili na podzia\u0142 Kr\u00f3lestwa i Galicji, ani na przekszta\u0142cenie ich w prowincj\u0119 prusk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jaworski_Przeciwko_Chaosowi\"><\/span>Jaworski Przeciwko Chaosowi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"423\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-36.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8578\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-36.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-36-300x196.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>P\u00f3\u017aniej wszystko si\u0119 skomplikowa\u0142o. Wzgl\u0119dna jedno\u015b\u0107 w obozie legionowym rozpad\u0142a si\u0119 po tak zwanym \u201eKryzysie Przysi\u0119gowym\u201d, a Austriacy wycofali si\u0119 z polskich interes\u00f3w na rzecz ukrai\u0144skich w pokoju brzeskim w 1918 roku. Koncepcja austro-polska przesta\u0142a istnie\u0107, a wraz z ni\u0105 zako\u0144czy\u0142a si\u0119 aktywna praca Jaworskiego. W Drugiej Rzeczypospolitej znalaz\u0142 si\u0119 w cieniu polityki, poniewa\u017c Stronnictwo Prawicy Narodowej zdystansowa\u0142o si\u0119 od dawnych lider\u00f3w. Dlatego w 1918 roku prawnik sam opu\u015bci\u0142 aren\u0119 polityczn\u0105 i skupi\u0142 si\u0119 na dydaktyce i nauce. Kierowa\u0142 sekcj\u0105 cywiln\u0105 Komisji Kodyfikacyjnej, bra\u0142 udzia\u0142 w dyskusjach na tematy konstytucyjne. Pracowa\u0142 cicho, ale pewnie, tak jak zawsze dzia\u0142a\u0142 \u2013 bez rozg\u0142osu, lecz z rezultatem, kt\u00f3ry pozostawia\u0142 \u015blad w systemie pa\u0144stwowym.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Projekt_Konstytucji_i_Marzenie_o_Zmianach\"><\/span>Projekt Konstytucji i Marzenie o Zmianach<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"349\" height=\"554\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-37.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8581\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-37.png 349w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-37-189x300.png 189w\" sizes=\"auto, (max-width: 349px) 100vw, 349px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W\u0142adys\u0142aw Jaworski pisa\u0142 p\u0142odne monografie i badania z zakresu prawa cywilnego i administracyjnego Austro-W\u0119gier oraz Polski. Jego teksty nie by\u0142y jedynie naukowymi traktatami; argumentowa\u0142y, jak nauka mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 pa\u0144stwu, jak systemowe i logiczne podej\u015bcie do prawa pomaga utrzyma\u0107 porz\u0105dek w skomplikowanych warunkach.<\/p>\n\n\n\n<p>Profesor W\u0142adys\u0142aw Jaworski pozosta\u0142 najwnikliwszym krytykiem Konstytucji Marcowej. W swoich pracach dowodzi\u0142, \u017ce optymistyczne za\u0142o\u017cenia na papierze s\u0142abo sprzyjaj\u0105 realnej stabilno\u015bci politycznej. Jego obawy sprawdzi\u0142y si\u0119 w maju 1926 roku, kiedy Pi\u0142sudski przeprowadzi\u0142 zamach stanu. W czasopi\u015bmie \u201eCzas\u201d Jaworski opublikowa\u0142 jeden ze swoich najs\u0142ynniejszych tekst\u00f3w \u2013 \u201eRokosz\u201d, w kt\u00f3rym ostro krytykowa\u0142 dzia\u0142ania Pi\u0142sudskiego. Dwa lata p\u00f3\u017aniej opracowa\u0142 \u201eProjekt Konstytucji\u201d, w kt\u00f3rym zademonstrowa\u0142, jak w\u0142a\u015bciwie zbudowany system polityczny jest w stanie poskromi\u0107 wewn\u0119trzne konflikty i wzmocni\u0107 pa\u0144stwo. Wiele idei Jaworskiego znalaz\u0142o p\u00f3\u017aniej odzwierciedlenie w konstytucji kwietniowej z 1935 roku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cichy_Bohater_Polskiej_Niepodleglosci\"><\/span>Cichy Bohater Polskiej Niepodleg\u0142o\u015bci<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"318\" height=\"432\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-38.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8584\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-38.png 318w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-38-221x300.png 221w\" sizes=\"auto, (max-width: 318px) 100vw, 318px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Gdy W\u0142adys\u0142aw Jaworski odszed\u0142 w 1930 roku, Polska straci\u0142a jednego z najwybitniejszych prawnik\u00f3w swoich czas\u00f3w, cz\u0142owieka, kt\u00f3ry w swoim \u017cyciu \u0142\u0105czy\u0142 g\u0142\u0119bok\u0105 nauk\u0119 z realnymi potrzebami pa\u0144stwowymi. Nazwisko to stopniowo uleg\u0142o zapomnieniu, ale \u015blad, kt\u00f3ry pozostawi\u0142 w prawie i historii niepodleg\u0142o\u015bci kraju, pozosta\u0142 na zawsze. \u015alad ma\u0142o widoczny, lecz solidny, tak jak fundament, na kt\u00f3rym budowano w\u00f3wczas przysz\u0142o\u015b\u0107 Polski.<\/p>\n\n\n\n<p>W Iwano-Frankiwsku (dawniej Stanis\u0142awowie) i Ko\u0142omyi oraz w rodzinnych Balinach jego imieniem nazwano ulice, ods\u0142oni\u0119to tablice pami\u0105tkowe i odbywaj\u0105 si\u0119 wyk\u0142ady naukowe po\u015bwi\u0119cone roli Jaworskiego w polityce i prawoznawstwie. Natomiast w Krakowie posta\u0107 ta jest wspominana g\u0142\u00f3wnie w kr\u0119gach naukowych, publikacjach i badaniach po\u015bwi\u0119conych dzia\u0142alno\u015bci NKN oraz Legion\u00f3w Polskich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W historii Polski nie brakowa\u0142o wybitnych polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy w chwilach prze\u0142omowych stawali si\u0119 opok\u0105 dla swojego pa\u0144stwa. Tak\u0105 w\u0142a\u015bnie postaci\u0105 by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Jaworski \u2013 jeden z najja\u015bniejszych przedstawicieli galicyjskiego konserwatyzmu, prawnik o europejskiej renomie oraz polityk, kt\u00f3rego dzia\u0142alno\u015b\u0107 istotnie wp\u0142yn\u0119\u0142a na przebieg wydarze\u0144 narodowych w czasie I wojny \u015bwiatowej, pisze krakowyes.eu. Prawnik, Kt\u00f3ry Kierowa\u0142 Legionami [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":400,"featured_media":8573,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[500],"tags":[3293,2093,3294,3286,3291,2098,3290,3283,3284,3292,3289,3110,3288,3287,3285],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-8617","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-pro-polituky","8":"tag-balin","9":"tag-i-wojna-swiatowa","10":"tag-jozef-pilsudski","11":"tag-konserwatyzm-galicyjski","12":"tag-konstytucja-marcowa","13":"tag-legiony-polskie","14":"tag-michal-bobrzynski","15":"tag-naczelny-komitet-narodowy","16":"tag-nkn","17":"tag-prawo","18":"tag-rokosz","19":"tag-stanczycy","20":"tag-stronnictwo-prawicy-narodowej","21":"tag-uj","22":"tag-wladyslaw-jaworski","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/400"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8617"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8618,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8617\/revisions\/8618"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8617"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=8617"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=8617"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=8617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}