{"id":8554,"date":"2025-12-05T22:42:06","date_gmt":"2025-12-05T21:42:06","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowyes.eu\/?p=8554"},"modified":"2026-01-26T20:06:50","modified_gmt":"2026-01-26T19:06:50","slug":"tajemnica-cmentarza-rakowickiego-rozstrzelani-ukraincy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/tajemnica-cmentarza-rakowickiego-rozstrzelani-ukraincy","title":{"rendered":"Tajemnica Cmentarza Rakowickiego: rozstrzelani Ukrai\u0144cy"},"content":{"rendered":"\n<p>Cmentarz Rakowicki w Krakowie, za\u0142o\u017cony jeszcze w 1803 roku, od dawna pe\u0142ni rol\u0119 g\u0142\u00f3wnej nekropolii miasta \u2013 to milcz\u0105ca, kamienna ksi\u0119ga, na kt\u00f3rej kartach splot\u0142y si\u0119 losy r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w i epok, zauwa\u017ca portal krakowyes.eu. W 1920 roku cmentarz powi\u0119kszono: w s\u0105siedztwie powsta\u0142a kwatera wojskowa, kt\u00f3r\u0105 krakowianie zwyczajowo nazywaj\u0105 cmentarzem przy ulicy Pr\u0105dnickiej. To w\u0142a\u015bnie tam polski badacz Eugeniusz Misi\u0142o odkry\u0142 to, o czym przez dziesi\u0119ciolecia milcza\u0142y kamienie i wiatr \u2013 miejsca spoczynku 53 Ukrai\u0144c\u00f3w, rozstrzelanych w murach komunistycznego wi\u0119zienia Montelupich oraz w obozie w Jaworznie, pisze <a href=\"http:\/\/krakowyes.eu\" data-type=\"link\" data-id=\"krakowyes.eu\">krakowyes.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_76 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a66bbe0513b0\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a66bbe0513b0\"  aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/tajemnica-cmentarza-rakowickiego-rozstrzelani-ukraincy\/#Od_historii_do_dokumentow\" >Od historii do dokument\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/tajemnica-cmentarza-rakowickiego-rozstrzelani-ukraincy\/#Poszukiwacz_prawdy_o_przeszlosci\" >Poszukiwacz prawdy o przesz\u0142o\u015bci<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/tajemnica-cmentarza-rakowickiego-rozstrzelani-ukraincy\/#Zycie_i_smierc\" >\u017bycie i \u015bmier\u0107<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/tajemnica-cmentarza-rakowickiego-rozstrzelani-ukraincy\/#Sady_wojskowe_i_%E2%80%9Esprawy_UPA%E2%80%9D\" >S\u0105dy wojskowe i &#8222;sprawy UPA&#8221;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/tajemnica-cmentarza-rakowickiego-rozstrzelani-ukraincy\/#Bezimienne_groby_i_tajemnica_pochowkow\" >Bezimienne groby i tajemnica poch\u00f3wk\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/tajemnica-cmentarza-rakowickiego-rozstrzelani-ukraincy\/#Przywracanie_prawdy_historycznej\" >Przywracanie prawdy historycznej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/tajemnica-cmentarza-rakowickiego-rozstrzelani-ukraincy\/#Od_zapomnienia_do_upamietnienia\" >Od zapomnienia do upami\u0119tnienia<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Od_historii_do_dokumentow\"><\/span>Od historii do dokument\u00f3w<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"535\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-63.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8953\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-63.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/image-63-300x248.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Zdj\u0119cie: Wi\u0119\u017aniowie Montelupich<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Oficjalnie &#8222;Jaworzno&#8221; figurowa\u0142o jako Centralny Ob\u00f3z Pracy. Jednak za g\u0142adk\u0105 fasad\u0105 urz\u0119dniczych s\u0142\u00f3w kry\u0142a si\u0119 zupe\u0142nie inna rzeczywisto\u015b\u0107. Nie by\u0142o to miejsce pracy, lecz cierpienia \u2013 centralna katownia stworzona na ruinach pozostawionych przez poprzednich okupant\u00f3w. Podczas II wojny \u015bwiatowej nazi\u015bci zorganizowali tam fili\u0119 obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Po upadku III Rzeszy baraki nie opustosza\u0142y: nowa polska w\u0142adza komunistyczna zacz\u0119\u0142a z nich korzysta\u0107 jeszcze przed oficjaln\u0105 kapitulacj\u0105 Niemiec. Zwo\u017cono tam \u015al\u0105zak\u00f3w, niemieckich cywil\u00f3w, je\u0144c\u00f3w wojennych, cz\u0142onk\u00f3w polskiego zbrojnego podziemia antykomunistycznego, a p\u00f3\u017aniej \u2013 w latach 1949\u20131950 \u2013 nawet m\u0142odocianych przest\u0119pc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla Ukrai\u0144c\u00f3w miejsce to sta\u0142o si\u0119 symbolem milczenia trwaj\u0105cego ca\u0142e dekady. O <a href=\"https:\/\/kyivyes.com.ua\/ru\/eternal\/stalinskie-repressii-kak-kiev-zhil-vo-vremena-golodomora\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">represjach<\/a> i obozie w Jaworznie Polacy wiedzieli, lecz bano si\u0119 o tym g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0107. Podobnie jak o Wielkim G\u0142odzi na Ukrainie, o Jaworznie nie pisano, nie wspominano, temat ten nie istnia\u0142 w przestrzeni publicznej. Dopiero po upadku re\u017cimu komunistycznego prawda zacz\u0119\u0142a wychodzi\u0107 na \u015bwiat\u0142o dzienne. Pierwszym znakiem przywracania pami\u0119ci by\u0142o uroczyste nabo\u017ce\u0144stwo 27 wrze\u015bnia 1992 roku \u2013 publiczny ho\u0142d oddany zam\u0119czonym Polakom i Ukrai\u0144com. W Jaworznie zgromadzi\u0142y si\u0119 rodziny ofiar, byli wi\u0119\u017aniowie obozu oraz przedstawiciele spo\u0142eczno\u015bci ukrai\u0144skiej. Ten dzie\u0144 sta\u0142 si\u0119 symbolem odzyskanej godno\u015bci, a od tego czasu modlitwa za ofiary re\u017cimu komunistycznego sta\u0142a si\u0119 coroczn\u0105 tradycj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Poszukiwacz_prawdy_o_przeszlosci\"><\/span>Poszukiwacz prawdy o przesz\u0142o\u015bci<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/%D1%94vgen-misilo.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8975\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Szczeg\u00f3lne miejsce w historii tej tragedii zajmuje Eugeniusz Misi\u0142o \u2013 polski historyk i archiwista ukrai\u0144skiego pochodzenia, dyrektor prywatnego Archiwum Ukrai\u0144skiego w Warszawie. Jego przodkowie pochodzili z Ziemi Przemyskiej, sk\u0105d zostali deportowani w ramach akcji &#8222;Wis\u0142a&#8221; do wojew\u00f3dztwa warmi\u0144sko-mazurskiego. Misi\u0142o dorasta\u0142 w cieniu bolesnej historii i po\u015bwi\u0119ci\u0142 swoje \u017cycie, by przywr\u00f3ci\u0107 g\u0142os tym, kt\u00f3rych pr\u00f3bowano pozbawi\u0107 nawet imienia. Bada\u0142 zbrodnie pope\u0142nione na Ukrai\u0144cach w Polsce w czasie II wojny \u015bwiatowej i po niej, dokumentowa\u0142 deportacje, przeszukiwa\u0142 archiwa, kt\u00f3re przez d\u0142ugi czas pozostawa\u0142y utajnione.<\/p>\n\n\n\n<p>Praca nad ksi\u0105\u017ck\u0105 o obozie w Jaworznie zaprowadzi\u0142a badacza w 2019 roku na Cmentarz Rakowicki w Krakowie. Tam natrafi\u0142 na \u015blady poch\u00f3wku 53 Ukrai\u0144c\u00f3w, rozstrzelanych po torturach i przes\u0142uchaniach. W wywiadach historyk przyznawa\u0142, \u017ce pisze z szacunku do prawdy, z mi\u0142o\u015bci do historii i wiary w to, \u017ce pami\u0119\u0107 jest ostatnim bastionem godno\u015bci. Przez lata zbiera\u0142 wspomnienia \u015bwiadk\u00f3w, odtwarza\u0142 losy uczestnik\u00f3w ukrai\u0144skiego podziemia \u2013 zar\u00f3wno tych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li, jak i tych skazanych na kar\u0119 \u015bmierci w komunistycznych wi\u0119zieniach. Jego prace przywr\u00f3ci\u0142y pami\u0119\u0107 o wielu Ukrai\u0144cach i Polakach zam\u0119czonych w Jaworznie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zycie_i_smierc\"><\/span>\u017bycie i \u015bmier\u0107<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"462\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/yavozhn.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8978\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/yavozhn.png 604w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/yavozhn-300x229.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107, \u017ce w czerwcu 1947 roku do Jaworzna przywieziono pierwszych 16 Ukrai\u0144c\u00f3w. W ci\u0119\u017car\u00f3wce wi\u0119\u017ani\u00f3w rozmieszczono tak, by nie mogli si\u0119 wzajemnie widzie\u0107, konwojowali ich \u017co\u0142nierze Korpusu Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego. W obozie celowo rozpuszczono plotk\u0119, jakoby by\u0142a to pierwsza grupa Ukrai\u0144c\u00f3w przeznaczonych do zwolnienia. W ten spos\u00f3b w\u0142adza t\u0142umi\u0142a panik\u0119 i \u0142ama\u0142a wol\u0119 oporu. W rzeczywisto\u015bci by\u0142a to pierwsza grupa aresztowanych, kt\u00f3rych po brutalnym \u015bledztwie przeprowadzonym w obozie wys\u0142ano do Krakowa na proces. O wolno\u015bci nie by\u0142o mowy. Na wi\u0119\u017ani\u00f3w czeka\u0142y tortury, wieloletnie wi\u0119zienie i \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>By\u0142y wi\u0119zie\u0144 tego obozu, wieloletni prezes Zwi\u0105zku Ukrai\u0144c\u00f3w-Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych J\u00f3zef Mica, kt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107, po latach z\u0142o\u017cy\u0142 zeznania przed prokuratorem Instytutu Pami\u0119ci Narodowej. Wspomina\u0142, jak zabrano go na Montelupich, gdzie odby\u0142 si\u0119 proces. Rozprawa trwa\u0142a oko\u0142o p\u00f3\u0142 godziny na czterech oskar\u017conych. Przywieziono ich w\u00f3wczas 35, a prze\u017cy\u0107 zdo\u0142a\u0142o zaledwie trzech lub pi\u0119ciu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sady_wojskowe_i_%E2%80%9Esprawy_UPA%E2%80%9D\"><\/span>S\u0105dy wojskowe i &#8222;sprawy UPA&#8221;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"433\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/upa.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8981\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/upa.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/upa-300x201.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>P\u00f3\u017aniej z Jaworzna do Krakowa przywieziono drug\u0105 grup\u0119 \u2013 28 wycie\u0144czonych ludzi. Nast\u0119pnie transporty odbywa\u0142y si\u0119 regularnie przez kilka dni. I tak 2 lipca 1947 roku dowieziono 62 wi\u0119\u017ani\u00f3w, 12 lipca \u2013 36, 29 lipca \u2013 63, a 22 sierpnia \u2013 kolejnych 25. Ju\u017c w sierpniu 1947 roku przez bramy obozu przesz\u0142a najwi\u0119ksza grupa \u2013 75 nieszcz\u0119\u015bnik\u00f3w. Wrzesie\u0144 sta\u0142 si\u0119 miesi\u0105cem masowych proces\u00f3w: w\u00f3wczas przed s\u0105dem stan\u0119\u0142o 219 wi\u0119\u017ani\u00f3w obozu. \u0141\u0105cznie w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy z Jaworzna wywieziono do Krakowa co najmniej 560 os\u00f3b, w tym 90 kobiet \u2013 matek, c\u00f3rek, si\u00f3str, kt\u00f3re nie pope\u0142ni\u0142y \u017cadnego przest\u0119pstwa poza tym, \u017ce urodzi\u0142y si\u0119 Ukrainkami w strasznych czasach.<\/p>\n\n\n\n<p>Mimo \u017ce wszyscy byli cywilami, s\u0105dzi\u0142 ich Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Krakowie. Tak stanowi\u0142o \u00f3wczesne polskie prawo komunistyczne, wed\u0142ug kt\u00f3rego jurysdykcji s\u0105d\u00f3w wojskowych podlegali tak\u017ce cywile oskar\u017ceni o przynale\u017cno\u015b\u0107 lub wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z podziemnymi grupami zbrojnymi lub organizacjami politycznymi. W przypadku Ukrai\u0144c\u00f3w najcz\u0119stszym zarzutem by\u0142a wsp\u00f3\u0142praca z Ukrai\u0144sk\u0105 Powsta\u0144cz\u0105 Armi\u0105 \u2013 lub, jak cynicznie pisano w aktach s\u0105dowych, &#8222;z bandami UPA&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 nazwiska 53 Ukrai\u0144c\u00f3w, na kt\u00f3rych wykonano wyroki \u015bmierci. Egzekucje przeprowadzano w piwnicach wi\u0119zienia przy ulicy Montelupich. Polskich i ukrai\u0144skich patriot\u00f3w zabijano tak zwanym &#8222;strza\u0142em katy\u0144skim&#8221;: kul\u0105 w ty\u0142 g\u0142owy. Ich cia\u0142a nierzadko zakopywano w zbiorowych mogi\u0142ach, jakby chciano wymaza\u0107 sam fakt istnienia tych ludzi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bezimienne_groby_i_tajemnica_pochowkow\"><\/span>Bezimienne groby i tajemnica poch\u00f3wk\u00f3w<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"433\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/istoriya.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8984\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/istoriya.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/istoriya-300x201.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Mimo wieloletnich bada\u0144, Eugeniuszowi Misi\u0142o brakowa\u0142o najwa\u017cniejszego ogniwa \u2013 informacji o miejscach poch\u00f3wku rozstrzelanych. I nie tylko tych straconych w Krakowie, ale r\u00f3wnie\u017c skazanych na \u015bmier\u0107 przez s\u0105dy wojskowe w Przemy\u015blu, Lublinie, Warszawie czy Olsztynie. Wszyscy ci ludzie znikn\u0119li bez \u015bladu w mroku komunistycznego terroru. Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 niespodziewanie: w aktach jednego ze skazanych Misi\u0142o odnalaz\u0142 dokumenty, kt\u00f3re uchyli\u0142y r\u0105bka strasznej tajemnicy. Pierwszym z nich by\u0142o pismo naczelnika wi\u0119zienia Montelupich, porucznika Boles\u0142awa Kubackiego, do Urz\u0119du Stanu Cywilnego w Krakowie. Informowa\u0142 on, \u017ce 9 lipca 1947 roku w wi\u0119zieniu zmarli Ukrai\u0144cy: Micha\u0142 Maczyszyn, Franciszek Zubalski, W\u0142odzimierz Pankiewicz, Miko\u0142aj Serebriany i Micha\u0142 Stadnicki. Wszyscy byli wi\u0119\u017aniami Jaworzna.<\/p>\n\n\n\n<p>Inne pismo, datowane na 19 lipca 1947 roku, jest jeszcze bardziej przera\u017caj\u0105ce w swojej urz\u0119dowej osch\u0142o\u015bci. Naczelnik wi\u0119zienia prosi\u0142 w nim o zapewnienie transportu do przewozu cia\u0142 zmar\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w: Grzegorza Andrusieczko, J\u00f3zefa Koz\u0142owskiego, Iwana \u0141ajkosza, J\u00f3zefa Meni\u00f3w, Stefana Pawliwa, W\u0142odzimierza Prystaja i Dani\u0142a Tkacza. P\u00f3\u017aniej okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ci wi\u0119\u017aniowie Jaworzna byli mieszka\u0144cami wsi Ho\u0142uczk\u00f3w w powiecie sanockim. Efektem podr\u00f3\u017cy badacza do Krakowa i kilku dni \u017cmudnych poszukiwa\u0144 na Cmentarzu Rakowickim sta\u0142a si\u0119 opublikowana lista grob\u00f3w ukrai\u0144skich wi\u0119\u017ani\u00f3w obozu w Jaworznie, skazanych na kar\u0119 \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przywracanie_prawdy_historycznej\"><\/span>Przywracanie prawdy historycznej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"433\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/rakoviczke-kladovishhe.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8987\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/rakoviczke-kladovishhe.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/rakoviczke-kladovishhe-300x201.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dokumentacj\u0119 historyk sporz\u0105dzi\u0142 na podstawie ksi\u0105g cmentarnych oraz unikalnych akt odnalezionych w lokalnym archiwum, w szczeg\u00f3lno\u015bci oryginalnych kart zgonu. Wynika\u0142o z nich, \u017ce rozstrzelanych chowano na g\u0142\u00f3wnym cmentarzu przy ulicy Rakowickiej oraz na starym cmentarzu wojskowym przy ulicy Pr\u0105dnickiej. Cho\u0107 zlokalizowano wszystkie miejsca poch\u00f3wku straconych w wi\u0119zieniu Montelupich, same ich groby nie zachowa\u0142y si\u0119. Powodem by\u0142 brak op\u0142at za ich utrzymanie. W konsekwencji, po up\u0142ywie ustawowego okresu dwudziestu lat, wi\u0119kszo\u015b\u0107 kwater zosta\u0142a przeznaczona pod nowe poch\u00f3wki mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa.<\/p>\n\n\n\n<p>Co wi\u0119cej, cz\u0119\u015b\u0107 grob\u00f3w zlikwidowano jeszcze w latach 60. i 70. XX wieku; nieliczne przetrwa\u0142y do 2009 roku. Administracja cmentarza potwierdzi\u0142a przy tym, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w szcz\u0105tk\u00f3w wi\u0119\u017ani\u00f3w nie ekshumowano. Prawdopodobnie spoczywaj\u0105 one nadal pod nowymi nagrobkami. Jedynie w trzech wiarygodnie udokumentowanych przypadkach \u2013 Wasyla Buszkiewicza, Stefana \u0141ysieczko i Antoniego Wojtko \u2013 cia\u0142a ekshumowano i przeniesiono do nowo powsta\u0142ej krypty. Tam, we wsp\u00f3lnej bezimiennej mogile z napisem &#8222;Pami\u0119ci tych, co odeszli&#8221;, spoczywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c szcz\u0105tki innych ekshumowanych patriot\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Okaza\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nie wszystkich rozstrzelanych wi\u0119\u017ani\u00f3w chowano od razu na Cmentarzu Rakowickim. Cz\u0119\u015b\u0107 ofiar najpierw przewo\u017cono do Zak\u0142adu Anatomii Opisowej Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, gdzie cia\u0142a s\u0142u\u017cy\u0142y do nauki studentom medycyny. W zak\u0142adzie przechowywano je od sze\u015bciu miesi\u0119cy do roku, po czym potajemnie transportowano na cmentarz i grzebano w bezimiennych do\u0142ach.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Od_zapomnienia_do_upamietnienia\"><\/span>Od zapomnienia do upami\u0119tnienia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"424\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/mogila.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8990\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/mogila.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/12\/mogila-300x197.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Fundamentalna praca Eugeniusza Misi\u0142y po\u015bwi\u0119cona historii obozu w Jaworznie ukaza\u0142a si\u0119 w 2022 roku. Badacz zaprezentowa\u0142 w niej prawie 4000 biogram\u00f3w wi\u0119\u017ani\u00f3w, ponad 600 zdj\u0119\u0107, ogromny zbi\u00f3r wspomnie\u0144 i zezna\u0144 z\u0142o\u017conych przed prokuratorami IPN. Nie pomin\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c planu obozu oraz wielu innych istotnych dokument\u00f3w i materia\u0142\u00f3w. Ksi\u0105\u017ck\u0119 t\u0119 mo\u017cna znale\u017a\u0107 i zam\u00f3wi\u0107 w internecie. Ca\u0142y doch\u00f3d ze sprzeda\u017cy autor zamierza\u0142 przeznaczy\u0107 na przygotowanie drugiego tomu monografii &#8222;Ob\u00f3z Jaworzno&#8221;, w kt\u00f3rym obieca\u0142 ujawni\u0107 kolejne nazwiska zamordowanych patriot\u00f3w Polski i Ukrainy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cmentarz Rakowicki w Krakowie, za\u0142o\u017cony jeszcze w 1803 roku, od dawna pe\u0142ni rol\u0119 g\u0142\u00f3wnej nekropolii miasta \u2013 to milcz\u0105ca, kamienna ksi\u0119ga, na kt\u00f3rej kartach splot\u0142y si\u0119 losy r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w i epok, zauwa\u017ca portal krakowyes.eu. W 1920 roku cmentarz powi\u0119kszono: w s\u0105siedztwie powsta\u0142a kwatera wojskowa, kt\u00f3r\u0105 krakowianie zwyczajowo nazywaj\u0105 cmentarzem przy ulicy Pr\u0105dnickiej. To w\u0142a\u015bnie tam [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":397,"featured_media":8515,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[500],"tags":[3259,2095,3253,2092,3254,3263,3085,3011,3255,3256,3262,3090,3261,3258,3257],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-8554","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-pro-polituky","8":"tag-cmentarz-przy-pradnickiej","9":"tag-cmentarz-rakowicki","10":"tag-eugeniusz-misilo","11":"tag-historia-krakowa","12":"tag-jaworzno","13":"tag-katedra-anatomii-uj","14":"tag-komunizm-2","15":"tag-montelupich","16":"tag-oboz-jaworzno","17":"tag-ofiary-upa","18":"tag-polskie-podziemie","19":"tag-represje","20":"tag-ukrainscy-wiezniowie","21":"tag-upa","22":"tag-wojskowy-sad-rejonowy","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8554","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/397"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8554"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8554\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8994,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8554\/revisions\/8994"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8515"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8554"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8554"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8554"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=8554"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=8554"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=8554"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}