{"id":7842,"date":"2025-07-05T13:00:34","date_gmt":"2025-07-05T11:00:34","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowyes.eu\/?p=7842"},"modified":"2025-07-05T13:16:27","modified_gmt":"2025-07-05T11:16:27","slug":"glos-wsrod-armat-kobiecy-testament-zofii-moraczewskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/glos-wsrod-armat-kobiecy-testament-zofii-moraczewskiej","title":{"rendered":"G\u0142os w\u015br\u00f3d armat \u2013 kobiecy testament Zofii Moraczewskiej"},"content":{"rendered":"\n<p>Do pierwszego parlamentu Polski po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci wesz\u0142o 8 kobiet, kt\u00f3re w tamtych czasach sta\u0142y si\u0119 narodowymi bohaterkami. Nazywano je pos\u0142ankami, cz\u0142onkiniami parlamentu, a czasem z ironi\u0105 \u2013 po prostu \u201ekobietami\u201d. Mimo uprzedze\u0144, tych osiem pa\u0144 by\u0142o pionierkami, a jedn\u0105 z odwa\u017cnych by\u0142a <strong>Zofia Moraczewska<\/strong>. Wesz\u0142a do parlamentu w styczniu 1919 roku jako przedstawicielka okr\u0119gu krakowskiego. Opracowana ordynacja wyborcza, kt\u00f3ra pozwoli\u0142a kobietom g\u0142osowa\u0107 i by\u0107 wybieranymi, wesz\u0142a w \u017cycie zaledwie dwa miesi\u0105ce przed wyborami \u2013 w listopadzie 1918 roku. Ten historyczny dokument podpisa\u0142 jej m\u0105\u017c \u2013 premier J\u0119drzej Moraczewski. Sta\u0142o si\u0119 to dzi\u0119ki niema\u0142ym wysi\u0142kom odwa\u017cnej pani Zofii, pisze <a href=\"http:\/\/krakowyes.eu\" data-type=\"link\" data-id=\"krakowyes.eu\">krakowyes.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_76 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a480b01b272e\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a480b01b272e\"  aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/glos-wsrod-armat-kobiecy-testament-zofii-moraczewskiej\/#Zycie_dla_idei\" >\u017bycie dla idei<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/glos-wsrod-armat-kobiecy-testament-zofii-moraczewskiej\/#Bol_walka_wybor\" >B\u00f3l, walka, wyb\u00f3r<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/glos-wsrod-armat-kobiecy-testament-zofii-moraczewskiej\/#Pierwsza_poslanka\" >Pierwsza pos\u0142anka<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/glos-wsrod-armat-kobiecy-testament-zofii-moraczewskiej\/#Kobieta_ktora_nie_bala_sie_walczyc\" >Kobieta, kt\u00f3ra nie ba\u0142a si\u0119 walczy\u0107<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/glos-wsrod-armat-kobiecy-testament-zofii-moraczewskiej\/#Bojowniczka_ktora_zmienila_polska_polityke\" >Bojowniczka, kt\u00f3ra zmieni\u0142a polsk\u0105 polityk\u0119<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/glos-wsrod-armat-kobiecy-testament-zofii-moraczewskiej\/#Zapomniana_bohaterka_polskiej_emancypacji\" >Zapomniana bohaterka polskiej emancypacji<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zycie_dla_idei\"><\/span>\u017bycie dla idei<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"439\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-11.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7843\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-11.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-11-300x204.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Kiedy w 1873 roku urodzi\u0142a si\u0119 Zofia Gostkowska, ma\u0142o kto m\u00f3g\u0142 przewidzie\u0107, \u017ce dziewczynka z profesorskiej rodziny stanie si\u0119 jedn\u0105 z najaktywniejszych dzia\u0142aczek na rzecz polskiej emancypacji kobiet. Rodzina by\u0142a inteligentna, otwarta na nowe idee, dlatego dzieci nieustannie s\u0142ysza\u0142y rozmowy o r\u00f3wno\u015bci, post\u0119pie i nauce. Znany profesor Politechniki Lwowskiej Roman Gostkowski zaszczepi\u0142 c\u00f3rce warto\u015bci, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej ukszta\u0142towa\u0142y jej polityczne i spo\u0142eczne credo. Rozwojowi Zofii sprzyja\u0142a tak\u017ce nauka we Lwowie \u2013 w Wy\u017cszej Szkole Naukowej \u017be\u0144skiej imienia Wiktorii Niedzia\u0142kowskiej. Tam szerzono nie tylko wiedz\u0119, ale i idee niepodleg\u0142ej Polski oraz edukacji dla kobiet.<\/p>\n\n\n\n<p>Dziewczyna du\u017co czyta\u0142a. Pozytywistyczne dzie\u0142a Elizy Orzeszkowej, Marii Konopnickiej, idee Darwina, Spencera, Buckle&#8217;a i Kropotkina u\u015bwiadomi\u0142y jej, \u017ce sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna to nie abstrakcja, lecz dzie\u0142o tych, kt\u00f3rzy s\u0105 gotowi dzia\u0142a\u0107. Po uko\u0144czeniu nauki Zofia pracowa\u0142a jako nauczycielka. W 1899 roku pozna\u0142a m\u0142odego in\u017cyniera J\u0119drzeja Moraczewskiego; ich ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o nietypowe jak na tamt\u0105 epok\u0119 \u2013 oparte na partnerstwie, wsp\u00f3lnych pogl\u0105dach i marzeniach. W \u017cyciu codziennym obowi\u0105zywa\u0142y tradycyjne role, ale w \u015bwiatopogl\u0105dzie \u2013 r\u00f3wnouprawnienie. P\u00f3\u017aniej Moraczewska wspomina\u0142a, jak z m\u0119\u017cem omawiali w\u0142asne obserwacje i marzyli, \u017ce ca\u0142e \u017cycie b\u0119d\u0105 walczy\u0107 z ignorancj\u0105 i bied\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bol_walka_wybor\"><\/span>B\u00f3l, walka, wyb\u00f3r<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"601\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7846\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-12.png 604w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-12-300x300.png 300w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-12-150x150.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>I te marzenia sta\u0142y si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo cz\u0119sto si\u0119 przeprowadza\u0142o, bo J\u0119drzej budowa\u0142 linie kolejowe w Galicji i na Ba\u0142kanach. Zofia za\u015b nie tylko za nim pod\u0105\u017ca\u0142a, ale tak\u017ce anga\u017cowa\u0142a si\u0119 w sprawy: wraz z \u017conami robotnik\u00f3w organizowa\u0142a sp\u00f3\u0142dzielnie, piekarnie, pracownie krawieckie. W jednej z nich szyto mundury dla legion\u00f3w Pi\u0142sudskiego, w innych \u2013 potajemnie przechowywano bro\u0144 zdobyt\u0105 podczas zbrojnych rajd\u00f3w. Ich dom cz\u0119sto s\u0142u\u017cy\u0142 jako schronienie dla broni, a pani Zofia zr\u0119cznie unika\u0142a rewizji.<\/p>\n\n\n\n<p>Rok 1907 sta\u0142 si\u0119 nowym punktem zwrotnym w \u017cyciu Moraczewskich. J\u0119drzeja wybrano pos\u0142em do parlamentu wiede\u0144skiego z ramienia Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i \u015al\u0105ska, a rodzina przenios\u0142a si\u0119 do Stryja. Moraczewscy anga\u017cowali si\u0119 w agitacj\u0119 patriotyczn\u0105, wspierali tworz\u0105cy si\u0119 w\u00f3wczas ruch strzelecki J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Z pocz\u0105tkiem I wojny \u015bwiatowej J\u0119drzej wst\u0105pi\u0142 do Legion\u00f3w Polskich. Zofia zosta\u0142a sama z trojgiem dzieci, ale nawet w takich okoliczno\u015bciach nie ust\u0105pi\u0142a. W 1916 roku stan\u0119\u0142a na czele Ligi Kobiet Galicji i \u015al\u0105ska, nadaj\u0105c organizacji jasn\u0105 lini\u0119, sprzyjaj\u0105c\u0105 Pi\u0142sudskiemu. W\u0142adze austriackie grozi\u0142y jej represjami, ale Zofia nie przestraszy\u0142a si\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pierwsza_poslanka\"><\/span>Pierwsza pos\u0142anka<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"462\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-13.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7849\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-13.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-13-300x214.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>11 listopada 1918 roku nadszed\u0142 d\u0142ugo wyczekiwany dzie\u0144 dla Polski, kiedy to kraj ponownie odzyska\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Dla Moraczewskiej by\u0142a to nie tylko polityczna wygrana, ale i wynik pracy spo\u0142ecznej. Tego samego roku stan\u0119\u0142a na czele Zjednoczonej Ligi Kobiet, a ju\u017c w styczniu 1919 roku kandydowa\u0142a do Sejmu z okr\u0119gu krakowskiego. Pani Zofia wesz\u0142a do parlamentu jako jedyna pos\u0142anka socjalistyczna. Takie zaufanie od krakowian nie by\u0142o przypadkowe. W Krakowie Moraczewska aktywnie uczestniczy\u0142a w rozwoju ruchu kobiecego i emancypacji. Pracowa\u0142a jako nauczycielka, propagowa\u0142a edukacj\u0119 dla dziewcz\u0105t, opowiada\u0142a si\u0119 za aktywnym udzia\u0142em kobiet w \u017cyciu publicznym. Jej wysi\u0142ki przyczyni\u0142y si\u0119 do wzrostu \u015bwiadomo\u015bci kobiecej w mie\u015bcie, w tym w kwestii roli kobiet w polityce.<\/p>\n\n\n\n<p>Pod jej wp\u0142ywem w Krakowie umocni\u0142a si\u0119 sie\u0107 organizacji kobiecych, kt\u00f3re walczy\u0142y nie tylko o r\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci, ale tak\u017ce o prawa spo\u0142eczne i pracownicze. W mie\u015bcie, gdzie na prze\u0142omie wiek\u00f3w \u015bciera\u0142y si\u0119 idee monarchizmu, socjalizmu i konserwatyzmu, to w\u0142a\u015bnie Moraczewska zdo\u0142a\u0142a zjednoczy\u0107 kobiety o r\u00f3\u017cnych przekonaniach dla wsp\u00f3lnego celu \u2013 walki o r\u00f3wno\u015b\u0107. Dla niej dzia\u0142alno\u015b\u0107 parlamentarna sta\u0142a si\u0119 naturaln\u0105 kontynuacj\u0105 ca\u0142ej wcze\u015bniejszej drogi. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Klubem Politycznym Kobiet Post\u0119powych, wyst\u0119powa\u0142a z trybun, sk\u0142ada\u0142a inicjatywy ustawodawcze. Jej pierwsza interpelacja, z\u0142o\u017cona 5 marca 1919 roku, dotyczy\u0142a w\u0142a\u015bnie r\u00f3wnouprawnienia kobiet. Polityczka uwa\u017ca\u0142a, \u017ce ma podw\u00f3jny obowi\u0105zek: z jednej strony \u2013 pracowa\u0107 nad og\u00f3lnymi dla wszystkich pos\u0142\u00f3w kwestiami, a z drugiej \u2013 walczy\u0107 o prawa kobiet, kt\u00f3re d\u0142ugo by\u0142y pozbawione g\u0142osu w polityce.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kobieta_ktora_nie_bala_sie_walczyc\"><\/span>Kobieta, kt\u00f3ra nie ba\u0142a si\u0119 walczy\u0107<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"545\" height=\"390\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7852\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-14.png 545w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-14-300x215.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 545px) 100vw, 545px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Mimo aktywnej i wp\u0142ywowej dzia\u0142alno\u015bci parlamentarnej, 26 wrze\u015bnia 1922 roku Zofia Moraczewska z\u0142o\u017cy\u0142a rezygnacj\u0119. Prawdopodobn\u0105 przyczyn\u0105 tego kroku by\u0142a \u015bmier\u0107 syna na froncie wojny polsko-bolszewickiej. W tym czasie kobieta wycofa\u0142a si\u0119 z areny politycznej i po\u015bwi\u0119ci\u0142a rodzinie, osiedlaj\u0105c si\u0119 w Sulej\u00f3wku, gdzie Moraczewscy mieszkali obok <a href=\"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/eternal\/jozef-pilsudski-marszalek-i-strateg-wojskowy\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/eternal\/jozef-pilsudski-marszalek-i-strateg-wojskowy\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego<\/a>. Spok\u00f3j nie oznacza\u0142 jednak bezczynno\u015bci. Moraczewska zawsze by\u0142a aktywistk\u0105, dlatego nadal pracowa\u0142a w ruchu kobiecym: przewodniczy\u0142a Zwi\u0105zkowi Pracy Obywatelskiej Kobiet, a nast\u0119pnie \u2013 Kobiecej Samopomocy Spo\u0142ecznej. Te inicjatywy by\u0142y jej odpowiedzi\u0105 na wyzwania mi\u0119dzywojennego czasu \u2013 bied\u0119, bezrobocie, brak ochrony socjalnej.<\/p>\n\n\n\n<p>W listopadzie 1930 roku, po o\u015bmioletniej przerwie, wr\u00f3ci\u0142a do wielkiej polityki \u2013 tym razem jako pos\u0142anka Sejmu z ramienia Bezpartyjnego Bloku Wsp\u00f3\u0142pracy z Rz\u0105dem (BBWR). I cho\u0107 jej polityczna pozycja nieco si\u0119 zmieni\u0142a, walka o godno\u015b\u0107 i prawa kobiet oraz sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna pozosta\u0142y priorytetem. Podczas okupacji niemieckiej Zofia i J\u0119drzej Moraczewscy aktywnie wspierali ruch sp\u00f3\u0142dzielczy, kt\u00f3ry by\u0142 \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z walk\u0105 podziemn\u0105. Zofia wchodzi\u0142a w sk\u0142ad kierownictwa sp\u00f3\u0142dzielni w Sulej\u00f3wku, pracowa\u0142a w Komitecie Pomocy Ofiarom Wojny, dok\u0142adaj\u0105c stara\u0144, by wspiera\u0107 poszkodowanych w tych trudnych czasach. W latach II wojny \u015bwiatowej zgin\u0119li jej m\u0105\u017c i dzieci, ale ta odwa\u017cna kobieta kontynuowa\u0142a walk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bojowniczka_ktora_zmienila_polska_polityke\"><\/span>Bojowniczka, kt\u00f3ra zmieni\u0142a polsk\u0105 polityk\u0119<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"466\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-15.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7855\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-15.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-15-300x216.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Po wojnie pani Zofia wycofa\u0142a si\u0119 z polityki, ale nie zaprzesta\u0142a aktywno\u015bci spo\u0142ecznej: zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w tworzenie Encyklopedii Polskiego Ruchu Kobiecego \u2013 wa\u017cnego \u017ar\u00f3d\u0142a dla historii feminizmu w Polsce. Nowa w\u0142adza Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej traktowa\u0142a j\u0105 z pewn\u0105 lojalno\u015bci\u0105 \u2013 przede wszystkim jako wdow\u0119 po pierwszym socjalistycznym premierze kraju. Zofii zwr\u00f3cono dom, kt\u00f3ry wcze\u015bniej zosta\u0142 skonfiskowany przez niemieckich okupant\u00f3w. Niemniej jednak zachowywa\u0142a ostro\u017cno\u015b\u0107 wobec re\u017cimu komunistycznego, cho\u0107 liczy\u0142a, \u017ce jego polityka przyniesie korzy\u015bci robotnikom. Zofia Moraczewska zmar\u0142a w 1958 roku, podczas tak zwanej \u201eodwil\u017cy gomu\u0142kowskiej\u201d \u2013 okresu kr\u00f3tkotrwa\u0142ego z\u0142agodzenia sytuacji politycznej w Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p>Ju\u017c w wieku 73 lat Zofia Moraczewska wyda\u0142a niewielk\u0105 broszur\u0119 pod symbolicznym tytu\u0142em \u201eM\u00f3j testament. Pisany do og\u00f3\u0142u Kobiet Polskich w r. 1945\u201d, gdzie pozostawi\u0142a \u015bwiatu nie tylko wspomnienia, ale i apel \u2013 pacyfistyczny, g\u0142\u0119boko ludzki i feministyczny. Polityczka szczeg\u00f3lnie podkre\u015bla\u0142a, \u017ce gdyby mog\u0142a zacz\u0105\u0107 swoje \u017cycie od nowa, odda\u0142aby wszystkie swoje my\u015bli i dusz\u0119 tej sprawie, poniewa\u017c zawsze najbardziej pragn\u0119\u0142a, by kiedy\u015b polskie kobiety stan\u0119\u0142y na czele uniwersalnego ruchu odrodzenia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zapomniana_bohaterka_polskiej_emancypacji\"><\/span>Zapomniana bohaterka polskiej emancypacji<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"361\" height=\"556\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-16.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7858\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-16.png 361w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/07\/image-16-195x300.png 195w\" sizes=\"auto, (max-width: 361px) 100vw, 361px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Mimo wszystkich osi\u0105gni\u0119\u0107 i wp\u0142ywu, jaki mia\u0142a w decyduj\u0105cych momentach historii Polski, w XXI wieku imi\u0119 Zofii Moraczewskiej niemal znikn\u0119\u0142o z pami\u0119ci spo\u0142ecznej. Faktycznie, imieniem Zofii i J\u0119drzeja Moraczewskich nazwana jest tylko szko\u0142a w Sulej\u00f3wku. A jednak jej przyk\u0142ad pozostaje przypomnieniem, \u017ce prawdziwa walka nie zawsze toczy si\u0119 na parlamentarnej trybunie. Czasem odbywa si\u0119 w cieniu \u2013 o r\u00f3wno\u015b\u0107, godno\u015b\u0107, cz\u0142owiecze\u0144stwo. I w\u0142a\u015bnie tak\u0105 walk\u0119 toczy\u0142a Moraczewska do ostatniego dnia.<\/p>\n\n\n\n<p>\u017by\u0142a w epoce, gdy kobiety dopiero zaczyna\u0142y wkracza\u0107 w przestrze\u0144 publiczn\u0105, i nie tylko sama tam wesz\u0142a, ale i otworzy\u0142a drzwi innym. A gdy \u015bwiat znowu b\u0119dzie szuka\u0142 moralnych drogowskaz\u00f3w, postacie takie jak Zofia Moraczewska przypomn\u0105: <strong>zmiany nie rodz\u0105 si\u0119 z przem\u00f3wie\u0144, tworz\u0105 je ludzie.<\/strong> Tacy jak ta odwa\u017cna polityczka, kt\u00f3ra zawsze \u0142\u0105czy\u0142a idea\u0142y z dzia\u0142aniem, a s\u0142owa \u2013 z \u017cyciem. I w\u0142a\u015bnie w tym \u2013 jej prawdziwy testament dla kobiet przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do pierwszego parlamentu Polski po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci wesz\u0142o 8 kobiet, kt\u00f3re w tamtych czasach sta\u0142y si\u0119 narodowymi bohaterkami. Nazywano je pos\u0142ankami, cz\u0142onkiniami parlamentu, a czasem z ironi\u0105 \u2013 po prostu \u201ekobietami\u201d. Mimo uprzedze\u0144, tych osiem pa\u0144 by\u0142o pionierkami, a jedn\u0105 z odwa\u017cnych by\u0142a Zofia Moraczewska. Wesz\u0142a do parlamentu w styczniu 1919 roku jako przedstawicielka okr\u0119gu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":399,"featured_media":7710,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[501],"tags":[2965,2972,2415,2973,2968,2970,2924,2967,2106,2966,2974,2964,2969,2971,2963],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-7842","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-o-burmistrzu","8":"tag-emancypacja-kobiet","9":"tag-gostkowscy","10":"tag-historia-polityczna-polski","11":"tag-historia-polskiego-feminizmu","12":"tag-jedrzej-moraczewski","13":"tag-liga-kobiet","14":"tag-miedzywojenna-polska","15":"tag-pierwsza-poslanka","16":"tag-pilsudski","17":"tag-prawa-kobiet","18":"tag-ruch-kobiecy","19":"tag-sejm-rp","20":"tag-socjalizm","21":"tag-sulejowek","22":"tag-zofia-moraczewska","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/399"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7842"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7861,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842\/revisions\/7861"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7842"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=7842"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=7842"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=7842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}