{"id":6352,"date":"2025-01-29T03:13:07","date_gmt":"2025-01-29T02:13:07","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowyes.eu\/?p=6352"},"modified":"2025-02-24T21:39:41","modified_gmt":"2025-02-24T20:39:41","slug":"franciszek-wielopolski-pierwszy-prezydent-krakowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/franciszek-wielopolski-pierwszy-prezydent-krakowa","title":{"rendered":"Franciszek Wielopolski \u2013 pierwszy prezydent Krakowa"},"content":{"rendered":"\n<p>Osiemnasty wiek przyni\u00f3s\u0142 wiele wyzwa\u0144 dla polskiego Krakowa, kt\u00f3ry by\u0142 wielokrotnie pl\u0105drowany przez wojska szwedzkie, rosyjskie i pruskie. Po pierwszym podziale Polski Krak\u00f3w sta\u0142 si\u0119 miastem granicznym, a na prawym brzegu Wis\u0142y Austriacy aktywnie budowali Podg\u00f3rze, kt\u00f3re postrzegali jako konkurenta. W historii zachowa\u0142o si\u0119 nazwisko pierwszego prezydenta miasta, kt\u00f3ry zosta\u0142 wybrany z zachowaniem zasad, kt\u00f3re oddziela\u0142y w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 od ustawodawczej na mocy ustaw Sejmu Czteroletniego. Hrabia Franciszek Wielopolski zosta\u0142 wybrany na to stanowisko jednog\u0142o\u015bnie, i cho\u0107 nie rz\u0105dzi\u0142 d\u0142ugo, odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w \u00f3wczesnych wydarzeniach politycznych, czytamy na stronie <a href=\"http:\/\/krakowyes.eu\">krakowyes.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_76 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a67892278347\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a67892278347\"  aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/franciszek-wielopolski-pierwszy-prezydent-krakowa\/#Potomek_starozytnego_rodu\" >Potomek staro\u017cytnego rodu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/franciszek-wielopolski-pierwszy-prezydent-krakowa\/#Krotko_o_konfederacji_barskiej\" >Kr\u00f3tko o konfederacji barskiej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/franciszek-wielopolski-pierwszy-prezydent-krakowa\/#Zmiany_legislacyjne\" >Zmiany legislacyjne<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/franciszek-wielopolski-pierwszy-prezydent-krakowa\/#Na_stanowisku_prezydenta_Krakowa\" >Na stanowisku prezydenta Krakowa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/franciszek-wielopolski-pierwszy-prezydent-krakowa\/#Inne_znane_i_nieznane_fakty\" >Inne znane i nieznane fakty<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Potomek_starozytnego_rodu\"><\/span>Potomek staro\u017cytnego rodu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"489\" height=\"523\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6353\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image.png 489w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image-280x300.png 280w\" sizes=\"auto, (max-width: 489px) 100vw, 489px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Franciszek Wielopolski urodzi\u0142 si\u0119 w kwietniu 1732 roku w rodzinie stajennego wielkiego koronnego Karola Wielopolskiego i El\u017cbiety Mniszech. Nale\u017ca\u0142 do magnackiego rodu herbu Staryko\u0144, o kt\u00f3rym wspominaj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a si\u0119gaj\u0105ce XIV wieku. Wiadomo, \u017ce otrzyma\u0142 przyzwoite jak na owe czasy wykszta\u0142cenie, a karier\u0119 na dworze rozpocz\u0105\u0142 jako szambelan kr\u00f3lewski. W 1765 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 ambasadora ksi\u0119stw o\u015bwi\u0119cimskiego i zatorskiego na sejmie konwokacyjnym. W 1767 r. zosta\u0142 wybrany marsza\u0142kiem konferencji radomskiej wojew\u00f3dztwa krakowskiego i na sejmie tego samego roku Wielopolski zn\u00f3w pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 ambasadora, tym razem wojew\u00f3dztwa krakowskiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Jego starania zosta\u0142y wysoko ocenione przez rosyjskiego ambasadora Niko\u0142aja Repnina, kt\u00f3ry powo\u0142a\u0142 na ambasadora hrabiego z Pieskowej Ska\u0142y i \u017bywca i margrabiego na Mirowie, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za realizacj\u0119 plan\u00f3w. Fakt ten zosta\u0142 odnotowany w za\u0142\u0105czniku do telegramu do przewodnicz\u0105cego Kolegium Spraw Zagranicznych Nikity Panina z pa\u017adziernika 1767 roku. W tym czasie Wielopolski by\u0142 cz\u0142onkiem delegacji sejmowej, kt\u00f3ra zosta\u0142a wybrana do okre\u015blenia struktury Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w. W listopadzie zosta\u0142 mianowany marsza\u0142kiem koronnym. Odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w powsta\u0142ych w wyniku konfederacji barskiej z 1768 roku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Krotko_o_konfederacji_barskiej\"><\/span>Kr\u00f3tko o konfederacji barskiej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"260\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6356\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image-1.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image-1-300x121.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W po\u0142owie XVIII wieku Rzeczpospolita Obojga Narod\u00f3w by\u0142a atakowana przez r\u00f3\u017cne wrogie pa\u0144stwa, wi\u0119c nie mog\u0142a prowadzi\u0107 niezale\u017cnej polityki i broni\u0107 swoich terytori\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci kraj zosta\u0142 przekszta\u0142cony w wasala imperium rosyjskiego, gdy na tronie zasiad\u0142 Stanis\u0142aw Poniatowski, faworyt cesarzowej Katarzyny II. Niekt\u00f3rzy polscy magnaci nie zgodzili si\u0119 z t\u0105 decyzj\u0105 i przenie\u015bli si\u0119 na Podole, aby zainicjowa\u0107 zjednoczenie. Inicjatorami byli J\u00f3zef Pu\u0142aski, starosta warecki, wraz z trzema synami oraz biskup krakowski Kajetan So\u0142tyk. W lutym 1768 r. grupa podobnie my\u015bl\u0105cych os\u00f3b zebra\u0142a si\u0119 w mie\u015bcie Bar i sprzeciwi\u0142a si\u0119 zr\u00f3wnaniu praw protestant\u00f3w, prawos\u0142awnych i katolik\u00f3w oraz zawarciu \u201ewiecznego pokoju\u201d mi\u0119dzy imperium rosyjskim a Rzeczpospolit\u0105 Obojga Narod\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Poniatowski zaapelowa\u0142 do lojalnych wobec jego polityki przedstawicieli Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, w tym hrabiego Franciszka Wielopolskiego. Hrabia popar\u0142 propozycj\u0119 wezwania wojsk rosyjskich do st\u0142umienia konfederacji, a jego g\u0142os odegra\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w g\u0142osowaniu. W czerwcu miasto Bar zosta\u0142o zaatakowane przez wojska rosyjskie dowodzone przez genera\u0142a Piotra Kreczetnikowa i wojska koronne Franciszka Branickiego. Konfederacj\u0119 barsk\u0105 wspar\u0142y jednak katolickie konfederacje w Wielkopolsce i Ma\u0142opolsce oraz Wielkie Ksi\u0119stwo Litewskie, kt\u00f3re zwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 o pomoc do Imperium Osma\u0144skiego. Zbrojne rozwi\u0105zanie konfliktu doprowadzi\u0142o do wojny rosyjsko-tureckiej w pa\u017adzierniku 1768 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Co ciekawe, hrabia p\u00f3\u017aniej popar\u0142 konfederacj\u0119, do\u0142\u0105czy\u0142 do cieszy\u0144skiej grupy i wyda\u0142 wiele w\u0142asnych pieni\u0119dzy na jej wsparcie. Zrezygnowa\u0142 nawet ze stanowiska marsza\u0142ka w 1775 roku. Ale trzy lata po tej decyzji znalaz\u0142 spos\u00f3b na osi\u0105gni\u0119cie porozumienia z kr\u00f3lem i odegra\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w negocjacjach, za co zosta\u0142 odznaczony Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zmiany_legislacyjne\"><\/span>Zmiany legislacyjne<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wyb\u00f3r pierwszego prezydenta sta\u0142 si\u0119 mo\u017cliwy dzi\u0119ki zmianom w wewn\u0119trznym \u017cyciu politycznym kraju. W 1789 r. Stronnictwu Patriotycznemu uda\u0142o si\u0119 zlikwidowa\u0107 Rad\u0119 Nieustaj\u0105c\u0105, kt\u00f3ra sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z kr\u00f3la polskiego, senator\u00f3w i szlachty. W\u0142adza kr\u00f3la zosta\u0142a uznana za dziedziczn\u0105, a wcze\u015bniej by\u0142 on wybierany, prawa sejmu zosta\u0142y rozszerzone, a zasada \u201eliberum veto\u201d zosta\u0142a zniesiona. Wa\u017cne zmiany nast\u0105pi\u0142y dla mieszczan, kt\u00f3rzy otrzymali cenne prawo do zakupu ziemi, a nast\u0119pnie zostania szlacht\u0105. Zwi\u0119kszono r\u00f3wnie\u017c liczebno\u015b\u0107 armii polsko-litewskiej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Na_stanowisku_prezydenta_Krakowa\"><\/span>Na stanowisku prezydenta Krakowa<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"454\" height=\"564\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6359\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image-2.png 454w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image-2-241x300.png 241w\" sizes=\"auto, (max-width: 454px) 100vw, 454px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Franciszek Wielopolski jest wymieniany jako uczestnik wa\u017cnych wydarze\u0144 historycznych w kwietniu 1792 roku. Maj\u0105c ju\u017c obywatelstwo krakowskie, m\u00f3g\u0142 ubiega\u0107 si\u0119 o stanowisko <a href=\"https:\/\/krakowyes.eu\/uk\/eternal\/mer-krakova-vladyslav-belina-prazhmovskyj-zhyva-legenda-polshhi\">prezydenta Krakowa<\/a>. Zosta\u0142 wybrany jednog\u0142o\u015bnie i sta\u0142 si\u0119 pierwszym prezydentem miasta wybranym wed\u0142ug nowych zasad ustrojowych ustanowionych przez Sejm Czteroletni.<\/p>\n\n\n\n<p>Przej\u0105\u0142 rz\u0105dy od Macieja Bajera. Wiadomo, \u017ce hrabia nie ingerowa\u0142 zbytnio w sprawy miasta, zdaj\u0105c si\u0119 na wiceburmistrza Micha\u0142a Wohlmana. Za jego kadencji Magistrat Wielkopolski wprowadzi\u0142 nowy styl pracy, niemal codziennie odbywa\u0142y si\u0119 posiedzenia, na kt\u00f3rych rozstrzygano wa\u017cne dla miasta kwestie. Urz\u0119du nie sprawowa\u0142 jednak d\u0142ugo \u2013 do 12 wrze\u015bnia tego samego roku, kiedy to przywr\u00f3cono rz\u0105dy przedkonstytucyjne. Po przywr\u00f3ceniu magistratu rozkazem starszego sier\u017canta Tadeusza Ko\u015bciuszki, Wielopolski zosta\u0142 poproszony o powr\u00f3t na stanowisko. Zgodzi\u0142 si\u0119, ale nie dotrzyma\u0142 s\u0142owa, wi\u0119c Wohlman pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 prezydenta a\u017c do rozpocz\u0119cia okupacji pruskiej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Inne_znane_i_nieznane_fakty\"><\/span>Inne znane i nieznane fakty<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"512\" src=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6362\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image-3.png 647w, https:\/\/cdn.krakowyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/02\/image-3-300x237.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Nie wiadomo, dlaczego margrabia nie dotrzyma\u0142 s\u0142owa i zmieni\u0142 zdanie. Zachowa\u0142y si\u0119 jednak informacje o jego rodzinie. Wiadomo, \u017ce Franciszek Wielopolski mieszka\u0142 we w\u0142asnym domu na Rynku, kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142 do jego rodziny. W Krakowie by\u0142 on znany jako Kamienica Margrabska. O\u017ceni\u0142 si\u0119 dwukrotnie, jego pierwsz\u0105 \u017con\u0105 by\u0142a Joanna Franciszka Bieli\u0144ska w 1750 roku, kt\u00f3ra urodzi\u0142a syna J\u00f3zefa Jana. Po \u015bmierci \u017cony, w 1761 r. za\u0142o\u017cy\u0142 drug\u0105 rodzin\u0119 z Izabel\u0105 El\u017cbiet\u0105 Bieli\u0144sk\u0105, kt\u00f3rej urodzi\u0142 si\u0119 syn Micha\u0142. Hrabia zmar\u0142 w styczniu 1809 roku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Osiemnasty wiek przyni\u00f3s\u0142 wiele wyzwa\u0144 dla polskiego Krakowa, kt\u00f3ry by\u0142 wielokrotnie pl\u0105drowany przez wojska szwedzkie, rosyjskie i pruskie. Po pierwszym podziale Polski Krak\u00f3w sta\u0142 si\u0119 miastem granicznym, a na prawym brzegu Wis\u0142y Austriacy aktywnie budowali Podg\u00f3rze, kt\u00f3re postrzegali jako konkurenta. W historii zachowa\u0142o si\u0119 nazwisko pierwszego prezydenta miasta, kt\u00f3ry zosta\u0142 wybrany z zachowaniem zasad, kt\u00f3re [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":294,"featured_media":6019,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[501],"tags":[2413,2092,2415,2422,2408,2420,2418,2407,2409,2410,2424,2412,2421,2416],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[1311],"class_list":{"0":"post-6352","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-o-burmistrzu","8":"tag-franciszek-wielopolski","9":"tag-historia-krakowa","10":"tag-historia-polityczna-polski","11":"tag-kamienica-margrabska","12":"tag-konfederacja-barska","13":"tag-magnaci-polscy","14":"tag-marszalek-koronny","15":"tag-pierwszy-prezydent-krakowa","16":"tag-podzial-polski","17":"tag-reformy-polityczne-xviii-wieku","18":"tag-rzady-w-krakowie-2","19":"tag-rzeczpospolita-obojga-narodow","20":"tag-sejm-czteroletni","21":"tag-tadeusz-kosciuszko","22":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","23":"motype-eternal","24":"moformat-vlasna-longrid"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6352","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/294"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6352"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6352\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6365,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6352\/revisions\/6365"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6352"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=6352"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=6352"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=6352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}