{"id":2440,"date":"2023-04-19T21:03:57","date_gmt":"2023-04-19T19:03:57","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowyes.eu\/?p=2440"},"modified":"2023-04-19T21:04:31","modified_gmt":"2023-04-19T19:04:31","slug":"stanislaw-pyjas-polityczne-zabojstwo-czy-wypadek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/eternal\/stanislaw-pyjas-polityczne-zabojstwo-czy-wypadek","title":{"rendered":"Stanis\u0142aw Pyjas – polityczne zab\u00f3jstwo czy wypadek?"},"content":{"rendered":"\n

7 maja 1977 roku akademick\u0105 publiczno\u015b\u0107 Krakowa poruszy\u0142a smutna wiadomo\u015b\u0107 \u2013 tragicznie zgin\u0105\u0142 student Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, cz\u0142onek Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w, znany w mie\u015bcie dzia\u0142acz Stanis\u0142aw Pyjas. Wed\u0142ug oficjalnej wersji organ\u00f3w \u015bcigania przyczyn\u0105 \u015bmierci by\u0142 wypadek – m\u0142ody cz\u0142owiek spad\u0142 ze schod\u00f3w. Jednak przyjaciele i znajomi studenta nie zgodzili si\u0119 z tym o\u015bwiadczeniem, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce Pyjas pad\u0142 ofiar\u0105 pobicia przez pracownik\u00f3w S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa. O szczeg\u00f3\u0142ach podejrzanej \u015bmierci, kt\u00f3ra da\u0142a pocz\u0105tek powstaniu w Polsce pot\u0119\u017cnego ruchu studenckiego, przeczytaj w materiale strony krakowyes<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Student-opozycjonista<\/h2>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Pyjas urodzi\u0142 si\u0119 4 sierpnia 1953 roku w Gilowicach w rodzinie wojskowego. Po uko\u0144czeniu szko\u0142y \u015bredniej ch\u0142opiec wst\u0105pi\u0142 na Uniwersytet Jagiello\u0144ski na Wydzia\u0142 Filologii Polskiej. Tam zafascynowa\u0142 si\u0119 ideologi\u0105 opozycyjn\u0105, nawi\u0105zuj\u0105c kontakty z Komitetem Obrony Robotnik\u00f3w i wielokrotnie uczestnicz\u0105c w akcjach protestu, przez co okaza\u0142 si\u0119 pod wzmo\u017conym nadzorem s\u0142u\u017cb specjalnych w\u0142adzy komunistycznej. Ponadto na kilka dni przed \u015bmierci\u0105 Stanis\u0142aw skar\u017cy\u0142 si\u0119 znajomym, \u017ce na jego skrzynk\u0119 pocztow\u0105 nap\u0142ywaj\u0105 anonimowe listy z gro\u017abami.<\/p>\n\n\n\n

7 maja 1977 cia\u0142o studenta znale\u017ali s\u0105siedzi na klatce kamienicy przy ul. Szewskiej. Wydarzenie od razu zyska\u0142o szeroki rozg\u0142os, a przebieg \u015bledztwa osobi\u015bcie nadzorowa\u0142 prezydent Krakowa Jerzy P\u0119kala. Tego samego dnia \u015bledczy og\u0142osili, \u017ce \u015bmier\u0107 Pyjasa nast\u0105pi\u0142a w wyniku niefortunnego upadku – potkn\u0105\u0142 si\u0119 na schodach, poniewa\u017c by\u0142 pijany. Z t\u0105 wersj\u0105 kategorycznie nie zgadza\u0142o si\u0119 bliskie otoczenie studenta. Jego przyjaciel Bronis\u0142aw Wildstein, przekupuj\u0105c pracownika kostnicy, zobaczy\u0142 cia\u0142o swojego kolegi, kt\u00f3re by\u0142o w ranach i siniakach. Zaskoczy\u0142 te\u017c przebieg \u015bledztwa. Pocz\u0105tkowo morderstwo by\u0142o prowadzone przez Wydzia\u0142 \u015aledczy Milicji Obywatelskiej w Krakowie, ale wkr\u00f3tce zosta\u0142o przekazane pod kontrol\u0119 S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3ra ju\u017c nast\u0119pnego dnia opublikowa\u0142a wynik.<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3\u0142y nie ujawnione<\/h2>\n\n\n\n

Pogrzeb aktywisty odby\u0142 si\u0119 15 maja 1977 roku. Tego samego dnia krakowscy studenci przeprowadzili Czarny marsz na Wawel, gdzie og\u0142osili powo\u0142anie Studenckiego Komitetu Solidarno\u015bci. Wkr\u00f3tce inicjatyw\u0119 i postulaty Krakowskiego SKS przej\u0119\u0142y w Warszawie, Wroc\u0142awiu, Gda\u0144sku i Poznaniu. W ten spos\u00f3b powsta\u0142 niezale\u017cny od oficjalnych struktur ruch akademicki, kt\u00f3ry by\u0142 przeciwnikiem ideologii partii komunistycznej.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo wielokrotnych pr\u00f3b wyja\u015bnienia szczeg\u00f3\u0142\u00f3w \u015bmierci Pyjasa, sprawa jest nadal pokryta tajemnicami. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w pa\u017adzierniku tego samego roku w Krakowie w dziwnych okoliczno\u015bciach zgin\u0105\u0142 milicjant Marian W\u0119clewicz. W przeddzie\u0144 \u015bmierci chwali\u0142 si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracownikom, \u017ce na rozkaz prze\u0142o\u017conych powierzono mu pobicie Pyjasa przed jego domem. Jednak ta wersja sta\u0142a si\u0119 tylko hipotez\u0105, wi\u0119c sprawa zosta\u0142a zamkni\u0119ta z powodu braku dowod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wraz z og\u0142oszeniem niepodleg\u0142o\u015bci Polski \u015bledztwo wznowiono. Podczas \u015bledztwa prokuratura stwierdzi\u0142a, \u017ce student zmar\u0142 w\u0142a\u015bnie z powodu pobicia, a nie z powodu wypadku. Jednak minister spraw wewn\u0119trznych nie wyrazi\u0142 zgody na ujawnienie danych o tajnych pracownikach s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa i w pa\u017adzierniku 1992 roku nakaza\u0142 ponowne zamkni\u0119cie sprawy z powodu niemo\u017cno\u015bci ustalenia winnych.<\/p>\n\n\n\n

Nowy przebieg sprawy nadano w 2001 roku. Tym razem jednak w przebieg \u015bledztwa interweniowa\u0142 czas: trzech oskar\u017conych funkcjonariuszy S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa ju\u017c nie \u017cy\u0142o, dw\u00f3ch otrzyma\u0142o dwa lata wi\u0119zienia za utrudnianie \u015bledztwa w sprawie \u015bmierci studenta.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

W 2006 roku Pyjas zosta\u0142 po\u015bmiertnie odznaczony Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Po 13 latach w Krakowie ods\u0142oni\u0119to pomnik zmar\u0142emu studentowi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

7 maja 1977 roku akademick\u0105 publiczno\u015b\u0107 Krakowa poruszy\u0142a smutna wiadomo\u015b\u0107 \u2013 tragicznie zgin\u0105\u0142 student Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, cz\u0142onek Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w, znany w mie\u015bcie dzia\u0142acz Stanis\u0142aw Pyjas. Wed\u0142ug oficjalnej wersji organ\u00f3w \u015bcigania przyczyn\u0105 \u015bmierci by\u0142 wypadek – m\u0142ody cz\u0142owiek spad\u0142 ze schod\u00f3w. Jednak przyjaciele i znajomi studenta nie zgodzili si\u0119 z tym o\u015bwiadczeniem, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce Pyjas […]<\/p>\n","protected":false},"author":284,"featured_media":1870,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[501],"tags":[901,904,823,902,903,820,898,897,899,900,822],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[89],"class_list":{"0":"post-2440","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-o-burmistrzu","8":"tag-akademicka-publicznosc-krakowa","9":"tag-historia-zabojstw-politycznych","10":"tag-historie-zycia-politycznego","11":"tag-morderstwa-polityczne","12":"tag-morderstwa-w-krakowie","13":"tag-politycy-w-krakowie","14":"tag-polityczne-zabojstwo","15":"tag-stanislaw-pyjas","16":"tag-student-opozycjonista","17":"tag-szczegoly-nie-ujawnione","18":"tag-zycie-polityczne-krakowa","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","20":"motype-eternal","21":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/284"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2440"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2444,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2440\/revisions\/2444"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1870"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2440"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2440"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2440"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}